Alprazolam

Tên thuốc gốc (Hoạt chất)

Alprazolam

Loại thuốc

Thuốc an thần, nhóm benzodiazepine

Dạng thuốc và hàm lượng

Viên nén hoặc viên ngậm dưới lưỡi; hàm lượng phổ biến gồm 0,25mg – 0,5mg – 1mg – 2mg.

Alprazolam dạng viên nén

Alprazolam được sử dụng để điều trị các rối loạn lo âu nói chung và đặc biệt hiệu quả trong rối loạn lo âu lan tỏa, rối loạn hoảng sợ. Thuốc cũng có thể được dùng hỗ trợ ngắn hạn cho các trường hợp lo âu có kèm trầm cảm. Alprazolam còn được chỉ định trong một số trường hợp mất ngủ do căng thẳng và rối loạn giấc ngủ liên quan đến lo âu.

Alprazolam được chỉ định trong điều trị rối loạn lo âu

Liều dùng

Người lớn

• Liều khởi đầu thông thường là 0,25 - 0,5mg, dùng 2 - 3 lần mỗi ngày. Sau đó, bác sĩ có thể điều chỉnh liều tùy theo đáp ứng và mức độ nặng của triệu chứng. Liều duy trì thường nằm trong khoảng 0,5 - 4 mg mỗi ngày, chia làm nhiều lần.
• Đối với rối loạn hoảng sợ, liều có thể tăng dần, nhưng không nên vượt quá 10mg/ngày mà không có chỉ định chặt chẽ của bác sĩ.

Liều dùng cho người cao tuổi hoặc người suy gan thận

Người lớn tuổi hoặc người có chức năng gan, thận yếu cần bắt đầu với liều thấp hơn, thường là 0,25mg x 1 - 2 lần/ngày, để giảm nguy cơ buồn ngủ và té ngã.

Cách dùng

Alprazolam nên được uống nguyên viên với nước, không nhai hoặc bẻ nếu không có hướng dẫn. Có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. Nếu sử dụng viên ngậm dưới lưỡi, nên để tan tự nhiên dưới lưỡi và không uống nước ngay sau đó.

Alprazolam có thể được sử dụng dưới dạng viên đặt dưới lưỡi

Thường gặp

Các tác dụng phụ phổ biến nhất của Alprazolam là buồn ngủ, mệt mỏi, chóng mặt, thường xuất hiện ngay trong những ngày đầu dùng thuốc. Bệnh nhân có thể cảm thấy thiếu tỉnh táo, phản ứng chậm, giảm khả năng tập trung, đặc biệt trong các hoạt động đòi hỏi sự chú ý như lái xe hoặc làm việc máy móc. Một số người còn cảm thấy uể oải cả ngày hoặc khó thức dậy vào buổi sáng. Những triệu chứng này thường giảm bớt sau vài ngày đến vài tuần khi cơ thể quen với thuốc.

Ngoài ra, giảm trí nhớ ngắn hạn, nói chậm, cảm giác đầu óc mơ hồ cũng có thể xảy ra ở một số người, đặc biệt khi dùng liều cao hoặc kéo dài.

Tác dụng phụ thường gặp của Alprazolam là mệt mỏi

Ít gặp

Một số tác dụng phụ ít gặp có thể gặp gồm khô miệng, táo bón, buồn nôn, thay đổi khẩu vị, tăng cân hoặc sụt cân nhẹ. Một số người có thể thấy giảm ham muốn tình dục hoặc rối loạn chức năng sinh lý tạm thời.

Ngoài ra, bệnh nhân có thể có tình trạng rối loạn điều hòa vận động, như đi không vững, run nhẹ tay chân hoặc khó giữ thăng bằng. Người cao tuổi có thể bị lú lẫn, rối loạn định hướng, đặc biệt khi bắt đầu điều trị hoặc khi tăng liều.

Hiếm gặp

Dù hiếm gặp, nhưng Alprazolam có thể gây ra những tác dụng phụ nghiêm trọng, đặc biệt nếu dùng liều cao, dùng kéo dài hoặc có tiền sử nhạy cảm với thuốc an thần. Một số người có thể phản ứng ngược với thuốc như bồn chồn, lo lắng hơn, kích động, nói nhiều, khó ngủ, thậm chí hung hăng hoặc ảo giác.

Ngoài ra, một số trường hợp trầm cảm nặng hơn, có ý nghĩ tự tử, đặc biệt ở những người đã có rối loạn tâm thần nền. Việc dùng thuốc kéo dài còn có thể gây lệ thuộc thuốc, nghĩa là cơ thể quen với thuốc và cần liều cao hơn để đạt hiệu quả, hoặc có các triệu chứng khó chịu khi ngừng thuốc.

Hiếm khi xảy ra tình trạng dị ứng nghiêm trọng với Alprazolam, như nổi mề đay, sưng môi/mặt/lưỡi, khó thở – đây là tình trạng cấp cứu cần đưa đến bệnh viện ngay lập tức.

Alprazolam có thể tương tác với nhiều thuốc khác nhau. Khi dùng cùng với các thuốc an thần khác (như diazepam, thuốc ngủ, thuốc chống loạn thần), thuốc sẽ làm tăng tác dụng an thần và nguy cơ buồn ngủ, ức chế hô hấp. Các thuốc ức chế enzym gan CYP3A4 như ketoconazole, erythromycin hoặc một số thuốc chống trầm cảm có thể làm tăng nồng độ Alprazolam trong máu, dẫn đến tăng nguy cơ tác dụng phụ nhiều hơn. Rượu cũng làm tăng tác dụng ức chế thần kinh trung ương của thuốc và tuyệt đối không nên dùng chung.

Khi sử dụng chung với thuốc ngủ sẽ làm tăng tác dụng an thần của Alprazolam tăng nguy cơ ức chế hô hấp

Quá liều và xử trí

Quá liều và độc tính

Quá liều Alprazolam có thể gây ra các biểu hiện như ngủ gà, lờ đờ, nói không rõ, mất điều hòa vận động, thậm chí ức chế hô hấp, hôn mê và tử vong nếu dùng liều rất cao, đặc biệt khi phối hợp với rượu hoặc thuốc an thần khác.

Cách xử lý khi quá liều

Nếu nghi ngờ quá liều, bệnh nhân cần đến bệnh viện ngay. Bác sĩ có thể rửa dạ dày, cho dùng than hoạt tính hoặc sử dụng thuốc đối kháng benzodiazepine (như flumazenil) trong trường hợp cần thiết. Tuyệt đối không nên tự xử trí tại nhà.

Quên liều và xử trí

Nếu quên một liều, hãy uống bù càng sớm càng tốt. Tuy nhiên, nếu đã gần đến giờ uống liều kế tiếp, hãy bỏ qua liều quên và tiếp tục theo lịch trình bình thường. Không được uống gấp đôi liều để bù cho liều đã quên.

Thuốc hướng tâm thần. Bảo quản trong bao bì kín, tránh ánh sáng và giữ ở nhiệt độ trong khoảng từ 15-30 độ C.