Azathioprine

Tên thuốc gốc (Hoạt chất)

Azathioprine.

Loại thuốc

Thuốc ức chế miễn dịch.

Dạng thuốc và hàm lượng

Viên nén (50mg), viên bao phim, dạng tiêm (ít dùng trong điều trị thông thường).

Azathioprine được bác sĩ kê đơn trong nhiều bệnh lý khác nhau, chủ yếu là các bệnh liên quan đến rối loạn hệ miễn dịch. Một trong những chỉ định điều trị quan trọng nhất của thuốc là trong ghép tạng – chẳng hạn như ghép thận, gan, tim hoặc phổi – nhằm ngăn cơ thể đào thải cơ quan được ghép.

Ngoài ra, Azathioprine còn được sử dụng để điều trị các bệnh tự miễn mạn tính như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống, viêm ruột (bao gồm bệnh Crohn và viêm loét đại tràng), viêm gan tự miễn, viêm cơ, bệnh vảy nến mức độ nặng, và một số loại viêm mạch máu.

Azathioprine thường được chỉ định cho người bệnh sau ghép tạng

Liều dùng

Người lớn

• Nếu được dùng để ngăn ngừa thải ghép tạng, liều khởi đầu của Azathioprine thường từ 1 đến 5 mg cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày, và sẽ được điều chỉnh theo đáp ứng.
• Đối với các bệnh tự miễn, liều thường khởi đầu ở mức 1 đến 2,5 mg/kg/ngày.

Trẻ em

Liều dùng Azathioprine thường được tính theo cân nặng, tương tự như người lớn, nhưng cần được chỉ định và theo dõi nghiêm ngặt từ bác sĩ chuyên khoa nhi.

Cách dùng

Azathioprine nên được uống sau bữa ăn để giảm tình trạng kích ứng dạ dày. Viên thuốc cần được nuốt nguyên, không nhai, không nghiền. Nên uống thuốc vào một thời điểm cố định mỗi ngày để duy trì nồng độ thuốc ổn định trong máu. Không nên tự ý thay đổi liều lượng mà không có sự đồng ý của bác sĩ.

Azathioprine nên được uống sau bữa ăn để tránh ảnh hưởng dạ dày

Thường gặp

Giống như nhiều loại thuốc khác, Azathioprine có thể gây ra tác dụng không mong muốn, mặc dù không phải ai cũng gặp. Những tác dụng phụ thường gặp bao gồm buồn nôn, chán ăn, mệt mỏi, và giảm bạch cầu. Tình trạng này có thể làm người bệnh dễ bị nhiễm trùng. Một số trường hợp có thể bị rụng tóc nhẹ hoặc đau bụng thoáng qua.

Azathioprine có thể gây ra tình trạng buồn nôn

Ít gặp

Tác dụng phụ ít gặp hơn của Azathioprine là các phản ứng nghiêm trọng như viêm tụy, viêm gan hoặc tăng men gan. Một số người có thể bị loét miệng hoặc viêm miệng.

Hiếm gặp

Trong những trường hợp hiếm, Azathioprine có thể làm tăng nguy cơ mắc các loại ung thư, đặc biệt là ung thư hạch và ung thư da nếu sử dụng trong thời gian dài. Ngoài ra, có những trường hợp rất hiếm gặp phản ứng dị ứng nặng như phát ban toàn thân hoặc sốc phản vệ.

Azathioprine có thể tương tác với nhiều loại thuốc khác nhau, làm thay đổi tác dụng của thuốc hoặc tăng nguy cơ gây tác dụng phụ cho người sử dụng. Ví dụ, nếu bệnh nhân dùng chung Azathioprine với Allopurinol (một thuốc điều trị gout) sẽ làm tăng độc tính của Azathioprine, do đó cần giảm liều.

Khi dùng đồng thời với các thuốc ức chế miễn dịch khác hoặc thuốc hóa trị, nguy cơ gây ức chế tủy xương sẽ cao hơn. Ngoài ra, thuốc có thể làm giảm tác dụng của thuốc chống đông máu như warfarin.

Hãy thông báo đầy đủ với bác sĩ về tất cả các loại thuốc đang sử dụng, bao gồm thuốc kê đơn, không kê đơn, hoặc thực phẩm chức năng và thảo dược, để được tư vấn phù hợp và tránh những tương tác có hại.

Azathioprine có thể tương tác với các thuốc hóa trị khác, làm tăng nguy cơ ức chế tủy xương

Quá liều và xử trí

Quá liều và độc tính

Việc dùng quá liều Azathioprine có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt là ảnh hưởng đến tủy xương - nơi sản xuất các tế bào máu. Khi dùng liều cao hơn mức cho phép, thuốc có thể gây suy giảm số lượng bạch cầu, hồng cầu và tiểu cầu, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, thiếu máu và chảy máu bất thường.

Ngoài ra, bệnh nhân có thể gặp phải các triệu chứng khác như buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, mệt mỏi cực độ hoặc sốt cao không rõ nguyên nhân. Trong trường hợp nghi ngờ quá liều, cần xử lý khẩn cấp vì tình trạng này có thể tiến triển nhanh và gây nguy hiểm đến tính mạng nếu không can thiệp kịp thời.

Sử dụng Azathioprine quá liều có thể gây giảm các dòng tế bào máu

Cách xử lý khi quá liều

Khi uống quá liều Azathioprine, người bệnh cần đến cơ sở y tế gần nhất ngay lập tức. Không nên chờ đợi cho đến khi xuất hiện triệu chứng nặng mới đi khám. Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng và có thể chỉ định các xét nghiệm máu để kiểm tra mức độ ảnh hưởng đến tủy xương, gan, thận cũng như các chức năng quan trọng khác.

Hiện nay chưa có thuốc giải độc đặc hiệu cho Azathioprine, do đó, việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ triệu chứng, truyền dịch, bảo vệ chức năng tạng và nếu cần có thể truyền máu hoặc sử dụng kháng sinh để phòng ngừa biến chứng nhiễm trùng. Không nên tự xử trí tại nhà bằng cách gây nôn hay uống thuốc than hoạt tính mà không có chỉ định từ bác sĩ.

Quên liều và xử trí

Trong trường hợp quên một liều Azathioprine, bệnh nhân nên uống bù càng sớm càng tốt ngay khi nhớ ra. Tuy nhiên, nếu đã gần đến giờ uống liều kế tiếp (khoảng dưới 4 – 6 giờ), hãy bỏ qua liều đã quên và tiếp tục uống liều kế tiếp đúng giờ như bình thường.

Tuyệt đối không được uống gấp đôi liều để bù lại liều đã quên vì điều này có thể làm tăng nguy cơ gây tác dụng phụ nghiêm trọng. Để tránh quên liều, bệnh nhân nên cố gắng uống thuốc vào cùng một thời điểm mỗi ngày, có thể cài đặt báo thức hoặc nhờ người thân nhắc nhở. Nếu quên liều thường xuyên, hãy thông báo với bác sĩ điều trị để được tư vấn thêm hoặc điều chỉnh kế hoạch điều trị.

Thuốc được bảo quản ở nhiệt độ 20 - 25 oC trong lọ kín, tránh ánh sáng trực tiếp và tránh ẩm. Dung dịch tiêm đã pha có nồng độ 10 mg/ml hoặc loãng hơn, chỉ được dùng trong vòng 24 giờ ở 15 - 25 oC.