Aztreonam

Tên thuốc gốc (Hoạt chất)

Aztreonam

Loại thuốc

Kháng sinh nhóm beta-lactam (monobactam).

Dạng thuốc và hàm lượng

• Bột pha tiêm (chứa L-arginin 780 mg/g): Lọ 0,5 g, 1 g, 2 g.
• Dịch tiêm truyền 1 g/50 ml (trong 3,4% dextrose), 2 g/50 ml (trong 1,4% dextrose).

Nhiễm khuẩn nặng do các vi khuẩn nhạy cảm với aztreonam như:

• Nhiễm khuẩn máu;
• Nhiễm khuẩn đường tiết niệu;
• Nhiễm khuẩn da và mô mềm;
• Nhiễm khuẩn xương khớp;
• Nhiễm khuẩn đường hô hấp dưới;
• Nhiễm khuẩn ổ bụng;
• Nhiễm khuẩn phụ khoa do vi khuẩn Gram âm hoặc bệnh lậu;
• Sốt kèm giảm bạch cầu trung tính (phải phối hợp với vancomycin).

Liều dùng Aztreonam

Người lớn

Không được dùng liều thấp hơn liều thường dùng được khuyến cáo.

Điều trị nhiễm khuẩn đường tiết niệu:

• 500 mg hoặc 1 g cách nhau 8 hoặc 12 giờ, tiêm tĩnh mạch hay tiêm bắp.

Nhiễm khuẩn toàn thân nặng vừa:

• Liều thường dùng: 1 g tiêm tĩnh mạch hoặc 2 g tiêm tĩnh mạch cách nhau 8 hay 12 giờ.
• Nhiễm khuẩn nặng, đe dọa tĩnh mạch, đặc biệt nhiễm khuẩn do P. aeruginosa: 2 g tiêm tĩnh mạch cách nhau 6 hoặc 8 giờ.
• Liều tối đa aztreonam cho người lớn: 8 g/ngày.

Trẻ em

Trẻ em: ≥ 9 tháng tuổi, chức năng thận bình thường: 30 mg/kg tiêm tĩnh mạch cách 8 giờ/lần để điều trị nhiễm khuẩn nhẹ tới vừa, hoặc 30 mg/kg cách 6 giờ hoặc 8 giờ/lần để điều trị nhiễm khuẩn từ vừa đến nặng.

Liều tối đa khuyến cáo cho trẻ em: 120 mg/kg/ngày. Nếu bị xơ nang tuyến tụy, liều có thể cao hơn đã từng dùng liều 50 mg/kg cách 6 hoặc 8 giờ/lần (nghĩa là 150 - 200 mg/kg/ngày).

Độ an toàn dùng aztreonam cho trẻ sơ sinh chưa được xác định, nhưng đã được khuyến cáo:

• < 1 tuần tuổi (cân nặng ≤ 2 kg): 30 mg/kg cách 12 giờ/lần hoặc 30 mg/kg cách 8 giờ/lần cho trẻ nặng > 2 kg.
• Sơ sinh 1 - 4 tuần tuổi: 30 mg/kg cách 8 giờ/lần (cân nặng ≤ 2 kg), hoặc cách 6 giờ/lần (cân nặng > 2 kg).
• Liều 30 mg/kg cách 12 giờ/lần thích hợp đối với trẻ sơ sinh rất nhẹ cân (< 1,2 kg).

Đối tượng khác

Người cao tuổi:

Phải dựa vào chức năng thận; ClCr > 30 ml/phút/1,73 m2: Liều thường dùng.

Nếu ClCr: 10 - 30 ml/phút liều đầu tấn công 500 mg, 1 g hoặc 2 g, sau đó cho liều duy trì bằng 1/2 liều thường dùng (nghĩa là 250 mg, 500 mg hoặc 1 g) cách nhau một khoảng thời gian thông thường.

Nếu Clcr< 10 ml/phút (bao gồm cả người bệnh thẩm phân máu): 1 liều tấn công đầu tiên bằng liều thường dùng (nghĩa là 500 mg, 1 g hoặc 2 g), sau đó cho liều duy trì bằng 1/4 liều thường dùng (nghĩa là 125 mg, 250 mg hoặc 500 mg) cho cách nhau một khoảng thời gian thường dùng.

Suy thận:

Đối với trẻ em chưa có liều khuyến cáo.

Người thẩm phân máu:

Vì aztreonam loại bỏ được bằng thẩm phân máu, nên người thẩm phân máu phải được bổ sung 1 liều aztreonam bằng 1/4 liều đầu tiên (nghĩa là 62,5 mg, 125 mg hoặc 250 mg) ngay sau mỗi lần thẩm phân.

Người thẩm phân màng bụng:

Liều đầu tấn công aztreonam bằng liều thường dùng (nghĩa là 500 mg, 1 g hoặc 2 g) sau đó liều duy trì bằng 1/4 liều thường dùng (nghĩa là 125 mg, 250 mg hoặc 500 mg) cách nhau một khoảng thời gian thường dùng.

Suy gan:

Kinh nghiệm còn ít. Một số khuyến cáo giảm 20 - 25% liều ở người xơ gan do rượu, đặc biệt khi dùng aztreonam kéo dài. Một số khác dùng không cần giảm liều nếu chức năng thận vẫn tốt.

Cách dùng

Tiêm bắp, tĩnh mạch, hoặc truyền tĩnh mạch.

Tiêm tĩnh mạch ngắt quãng (tiêm trong 3 - 5 phút): Pha với 6 - 10 ml nước cất để tiêm.

Truyền tĩnh mạch ngắt quãng: Lọ 100 ml chứa 500 mg, 1 g hoặc 2 g aztreonam pha với dung dịch phù hợp để tiêm để có nồng độ không được quá 20 mg/ml; mỗi gam aztreonam phải pha ít nhất với 50 ml dung dịch tiêm phù hợp.

Truyền tĩnh mạch ngắt quãng phải truyền trong 20 - 60 phút.

Tiêm bắp (tiêm sâu): Phải pha ít nhất với 3 ml (nước cất, dung dịch natri clorid 0,9%) cho mỗi gam aztreonam, tiêm sâu vào một khối cơ lớn, chẳng hạn như phần tư trên của cơ mông hoặc phần bên của đùi.

Thường gặp

Phản ứng tại chỗ tiêm và khó chịu, kích ứng, nổi ban, tiêu chảy, buồn nôn, nôn.

Ít gặp

Vị giác thay đổi, loét mồm, ban đỏ đa dạng, tăng nguy cơ chảy máu, viêm da tróc vẩy.

Nhiễm nấm Candida, viêm âm đạo.

Hiếm gặp

Phản ứng phản vệ, đau ngực, chóng mặt, đau cơ, sốt, đau đầu.

Tăng bạch cầu ưa eosin, tăng thời gian prothrombin và thời gian thromboplastin từng phần, tăng tiểu cầu, giảm tiểu cầu, tăng bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính, thiếu máu, giảm toàn thể huyết cầu, xuất huyết, test Coomb dương tính.

Hạ huyết áp, điện tim đồ bất thường.

Chứng dị cảm, lú lẫn, ù tai, rối loạn giấc ngủ.

Phù mạch, ngứa, mày đay, ban xuất huyết.

Vàng da, viêm gan, tăng nhất thời transaminase và phosphatase kiềm.

Co thắt phế quản, hắt hơi.

Động kinh, co cứng cơ.

Tăng creatinin huyết thanh.

Nhìn đôi.

Tương tác với các thuốc khác

Kết hợp aztreonam với aminoglycosid có tác dụng hiệp đồng chống trực khuẩn mủ xanh hoặc một vài vi khuẩn họ Enterobacteriaceae gồm một số chủng Enterobacter, E. coli, Klebsiella và Serratia.

Dùng đồng thời aztreonam với một vài kháng sinh beta-lactam (như piperacilin, latamoxef, cefoperazon, cefotaxim) có tác dụng cộng hợp hoặc hiệp đồng kháng khuẩn.

Aztreonam và clindamycin cho tác dụng hiệp đồng kháng khuẩn trên một vài chủng E. coli, Klebsiella hoặc Enterobacter.

Kết hợp aztreonam với acid clavulanic (chất ức chế beta-lactamase) cho tác dụng hiệp đồng chống lại một vài chủng Enterobacter, Klebsiella hoặc Bacteroides fragilis tiết beta-lactamase đã kháng lại aztreonam nếu dùng đơn độc.

Tương kỵ thuốc

Aztreonam tương kỵ với nafcilin natri, cephradin, vancomycin hoặc metronidazol, do đó các thuốc này phải dùng tách riêng.

Quá liều và xử trí

Quá liều và độc tính

Không có trường hợp nào được báo cáo về quá liều.

Cách xử lý khi quá liều

Điều trị hỗ trợ (duy trì thông khí hô hấp, dùng adrenalin, amin tăng huyết áp, kháng histamin, corticoid). Nếu cần thì thẩm tách máu hoặc thẩm tách màng bụng để loại trừ aztreonam ra khỏi huyết thanh.

Quên liều và xử trí

Aztreonam được sử dụng bởi nhân viên y tế nên không hoặc ít có khả năng quên liều.

Nên giữ dạng bột pha tiêm ở nhiệt độ dưới 40oC, tốt nhất là từ 15 đến 30oC, tránh ẩm; dưới tác dụng của ánh sáng mạnh, thuốc có thể chuyển màu thành vàng nhạt. Aztreonam bền vững nhất ở pH 6. Trong dung dịch acid có pH 2 - 5, thuốc bị mất tác dụng do đ