bạch sâm

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng Việt: Bạch sâm.

Tên khoa học: Panax ginseng C.A. Meyer

Chi Panax, họ Araliaceae, bộ Apiales.

Đặc điểm tự nhiên

Nhân sâm là loại cây thân thảo sống lâu năm có rễ cọc cứng cáp. Cây thường chết vào mùa thu và mọc lại từ hệ thống rễ vào mùa xuân. Lá kép chân vịt với 3 - 5 lá chét, mép lá có thể nguyên, có răng cưa hoặc có thùy, tùy thuộc vào loài. Cụm hoa là tán đơn độc (một cụm hoa có đỉnh phẳng) với cả hoa lưỡng tính và hoa đực. Quả là quả hạch. Cây nhân sâm trồng thường mất 5 - 7 năm để trưởng thành từ hạt.

Củ nhân sâm

Phân bố, thu hái, chế biến

Phân bố

Bạch sâm, còn được gọi là nhân sâm châu Á, có nguồn gốc từ Đông Á, bao gồm Trung Quốc, Hàn Quốc và Siberia. Khu vực Geumsan của Hàn Quốc là nơi sản xuất nhân sâm Hàn Quốc chính.

Thu hái

Tại nước ta, người ta chủ yếu thu hoạch gỗ để làm đồ dùng. Quả và vỏ cây sau khi thu hoạch tiến hành rửa sạch, phơi khô ráo để tích trữ. Có thể dùng tươi.

Chế biến và bảo quản

Chế biến: Bạch sâm là một loại nhân sâm, được chế biến bằng cách phơi khô nhân sâm tươi dưới ánh nắng mặt trời mà không qua xử lý hấp như hồng sâm (red ginseng). Nhân sâm được lột vỏ và phơi khô để giảm hàm lượng nước xuống còn 12% hoặc ít hơn. Phơi khô dưới ánh nắng mặt trời sẽ làm trắng rễ thành màu trắng hơi vàng.

Quá trình phơi khô này giúp giữ lại các thành phần dưỡng chất tự nhiên nhưng so với hồng sâm, bạch sâm có thể có hoạt tính sinh học thấp hơn do không trải qua quá trình hấp, vốn có thể làm tăng một số hoạt tính dược lý của sâm.

Bảo quản: Nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm mốc, tránh sâu mọt.

Bạch sâm là nhân sâm được phơi khô

Bộ phận sử dụng

Thân rễ và rễ của cây Panax ginseng.

Ngày dùng từ 4 g đến 10 g.

Dạng thuốc hãm hoặc lấy dịch chiết bằng cách thái lát mỏng cho vào chén sứ, thêm ít nước, đậy nắp, đun cách thủy đến khi chiết hết mùi vị.

Hãm trà Bạch sâm