Bạch tiễn bì

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng việt: Bạch tiễn bì, Bạch tiền bì.

Tên khác: Bạch tiền bì, Bắc tiên bì, Bạch tiên, Bạch tiển, Bạch thiên, Bạch dương tiên, Kim tước nhi tiêu, Địa dương thiên, Bát khuê ngưu, Dã hoa tiêu, Bát cổ ngưu...

Tên khoa học: Cortex Dictamni radicis. Tên khoa học của cây làm vị thuốc: Dictamnus dasycarpus thuộc họ Cam – Rutaceae.

Đặc điểm tự nhiên

Cây mọc thẳng đứng, cao  40 - 100 cm. Thân có lông tơ. Trong chùm hoa được bao phủ bởi các tuyến sẫm màu với các nốt ngắn ở đầu.

Lá to, không cuống. Lá chét 3 - 5 cặp, dài 2 - 8 cm, rộng 1 - 4 cm, hình thuôn dài, chóp thuôn nhọn, có khía dọc theo mép, có nhiều hoặc ít lông tơ, hiếm khi có lông tơ ở  mặt dưới.

Cụm hoa ở đầu tận cùng, dạng chùm hoặc chuỳ, dài tới 35 cm. Hoa dài đến 4 cm, hơi không đều. Lá đài dài 5 - 6 mm, hình mũi mác, mọng nước. Cánh hoa dài 2 - 3,5 cm, màu hoa cà, hình mác, thuôn nhọn nhiều hay ít, dài. Bao phấn hình sợi dài khoảng 3 cm, có lông, đầu nhẵn bóng, được bao phủ bởi các nốt sần (verrucose).

Quả nang trên thân dày, dài 1 - 4 cm, có 4 hoặc 5 thùy. Các thùy có hình nón mọc thẳng hoặc cong, dài 4 - 7 mm ở đầu trên mặt ngoài; lớp vỏ ở bề mặt bên trong rất ngắn.

Cây bạch tiễn bì

Phân bố, thu hái, chế biến

Cây Bạch tiễn bì thường mọc trên các đồng cỏ, dọc theo các tầng của thung lũng và khe núi, sườn đồi, đôi khi ở thảo nguyên và rừng ven sông. Cây được tìm thấy nhiều ở các vùng của Trung Quốc như: Đông Bắc, Hà Bắc, Hà Nam, Hồ Bắc, Hắc Long Giang, An Huy, Giang Tô, Giang Tây, Tứ Xuyên, Qúy Châu, Thiểm Tây, Sơn Đông, Cam Túc, Nội Mông Cổ. Ngoài ra, Bạch tiễn bì cũng được tìm thấy ở Triều Tiên, Hàn Quốc, Nga.

Chế biến: Rễ cây sau khi đào lên, rửa sạch đất, bỏ rễ râu và vỏ thô đem phơi khô.

Vị thuốc Bạch tiền bì

Bộ phận sử dụng

Bộ phận sử dụng của cây Bạch tiễn bì: Rễ.

Tùy thuộc vào mục đích sử dụng và từng bài thuốc mà có thể dùng dược liệu với liều và cách dùng khác nhau.