Bạch yến

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Ngải tiên.

Tên khác: Bạch yến, Cỏ tai cọp, Sa nhơn, Bạch điệp.

Tên khoa học: Hedychium coronarium Koenig, thuộc họ Gừng (Zingiberaceae).

Đặc điểm tự nhiên

Cây thân cỏ cao từ 1 – 2 m. Thân rễ có nhiều ngấn, mập, ít phân nhánh. Thân giả nhẵn. Lá mọc cách, phiến lá hình dải hẹp hoặc mũi mác, dài từ 40 – 50cm, rộng 5 – 10cm, màu xanh đậm, bóng ở mặt trên, ở dưới nhạt hơn và có lông, lưỡi nhỏ dài 2 – 3cm. Cụm hoa dạng chùm, hình trứng, mọc ở ngọn thân, dài 5 – 7cm, do các lá bắc lợp lên nhau. Lá bắc và lá bắc con có màu xanh ở ngọn. Hoa không đều. Đài dính nhau thành ống, trên chia thành 3 răng không rõ, tràng dính ở dưới, 2 cánh chính thức hai bên hình mũi mác, cánh giữa rộng, lõm ở đầu. Chỉ nhị dài, bao phấn có các ô kéo dài thành cựa, chung đới dạng bản mỏng, có nhị lép. Bầu có lông. Quả chín có màu vàng mang các hạt màu đỏ.

Phân bố, thu hái, chế biến

Phân bố

Ở Việt Nam, cây phân bố chủ yếu ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Lào Cai, Lai Châu, Hà Giang, Sơn La, Tuyên Quang, Yên Bái, Phú Thọ, Hà Nội.

Ngoài Việt Nam, cây còn có ở Trung Quốc, Nam Mỹ, Nam Phi.

Ngải tiên phân bố ở vùng núi phía Bắc

Thu hái và chế biến

Thu hái thân rễ, hoa và quả quanh năm, dùng tươi hoặc phơi, sấy khô để dùng dần.

Bộ phận sử dụng

Thân rễ, hoa và quả.

Cây Ngải tiên

Ngày dùng 6 – 12g thân rễ (khô) sắc hay tán bột uống.