Bèo Nhật bản

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng việt: Bèo Nhật Bản, Lục bình, Bèo tây, Bèo bầu (Tày).

Tên khoa học: Eichhornia crassipes (Mart.) Solms. Họ: Pontederiaceae (Bèo tây).

Tên đồng nghĩa: Pontederia crassipes Mart.

Đặc điểm tự nhiên

Cây sống ở nước, rễ hình chùm.

Lá mọc thẳng từ rễ thành hoa thị, hình tròn hoàn toàn nhẵn, đầu hơi nhọn, mép uốn lượn, gân hình cung rất sát nhau, mặt trên xanh sẫm bóng, mặt dưới nhạt, cuống dài gấp hai ba lần phiến lá, phồng lên thành phao xốp nổi, màu xanh lục rất nhạt hoặc trắng.

Cụm hoa mọc ở giữa túm lá trên một cán dài thành bông; hoa không đều màu, tím hoặc trắng nhạt; bao hoa gồm đài và tràng cùng màu, liền ở gốc, cánh hoa trên to hơn có một đốm vàng; nhị 6, gồm 3 dài, 3 ngắn; bầu thượng 3 ô chứa nhiều noãn, quả nang.

Mùa hoa: Tháng 10 đến tháng 11.

Phân bố, thu hái, chế biến

Chi Eichhornia Kunth có một đại diện là loài Bèo Nhật Bản. Cây có nguồn gốc từ Nam Mỹ, sau lan ra khắp các vùng nhiệt đới khác.

Ở Việt Nam có tài liệu cho biết, Bèo Nhật Bản mới chỉ được nhập nội vào khoảng năm 1905. Sự du nhập này có lẽ là do người phương tây nên nó còn có tên gọi là “Bèo tây”. Hiện thấy cây phân bố nhiều ở hầu hết các nước vùng Nam Á và Đông Nam Á.

Hình ảnh hoa bèo Nhật Bản

Ở Bengal (Ấn Độ) người ta ước tính diện tích mặt nước có Bèo Nhật Bản chiếm giữ tới 30.000 hecta. Bèo Nhật Bản là cây sống nổi trên mặt nước. Do khả năng đẻ nhánh khoẻ từ các chồi gốc, bèo nhanh chóng phát triển thành những đám hay bè mảng lớn. Ở những nơi nước động bèo thường xuyên bị trôi dạt, nên chiều cao của cây thường thấp (dưới 50 cm). Trong khi đó, những cây sống ở nước lặng (ao, hồ), ít bị tác động lại mọc chen lấn nhau, nên cây thường cao gần 1m.

Bèo Nhật Bản ra hoa nhiều và gần như quanh năm. Chưa thấy cây con mọc từ hạt, nhưng những cây bèo nhỏ có thể tồn tại một thời gian khá lâu, trên nền bùn ướt khi ao hồ bị cạn nước. Bèo Nhật Bản là một trong những cây thủy sinh quan trọng trong hệ sinh thái ao hồ, góp phần trong chu trình làm sạch nước. Cây còn được nuôi trồng hạn chế trên các ao hồ thả cá, làm thức ăn cho lợn, trâu bò và nguồn phân xanh tốt.

Bộ phận sử dụng

Toàn cây bèo Nhật Bản dùng tươi, nhưng thường chỉ dùng lá. chủ yếu là phần phình của cuống lá.

Bèo Nhật Bản chữa cảm nắng, nóng quá phát rôm sảy, tiểu tiện bất lợi và các dạng sưng tấy. Ngày 15 – 30 g, sắc uống, dùng ngoài không kể liều lượng.

Bèo Nhật Bản chữa nóng quá phát rôm sảy

Ngoài ra, đọt non và cuống lá Bèo Nhật Bản rửa sạch, luộc hoặc nấu canh cho chín tái, ăn mát và không ngứa.

Hoa cũng được ăn sống hoặc nấu canh như đọt non với tác dụng tương tự.