Cải cúc

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng Việt: Rau cúc, Cải cúc, Xoòng hao (Tày).

Tên khác: Tần ô; rau cúc; cúc tần ô; rau tần ô; đồng cao; xuân cúc.

Tên khoa học: Chrysanthemum coronarium L.

Họ: Asteraceae (Cúc).

Đặc điểm tự nhiên

Cây thân thảo sống hàng năm, mọc thẳng, thân mang nhiều cành phân nhánh sum suê, cao từ 0,5 đến 0,8m và có thể đến 1m. Cành non màu xanh lục, mềm. Cành già màu nâu nhạt, cứng. Lá ôm vào thân, mọc so le, phiến chẻ 2 lần lông chim hai mặt nhẵn, dài đến 20cm.

Cụm hoa hình đầu màu vàng, mọc riêng lẻ gồm những hoa ở phía ngoài hình lưỡi rộng màu trắng, hoa ở trong hình ống màu vàng, thơm, lá bắc khô xác ở mép, xếp thành 2 – 4 hàng.

Quả bế, dài 2 - 3mm.

Mùa ra hoa quả: từ tháng 1 đến tháng 3.

Cải Cúc

Phân bố, thu hái, chế biến

Cải cúc phân bố chủ yếu ở vùng ôn đới ấm và được chọn lọc để trồng làm cảnh, lấy rau ăn hay làm thuốc trừ sâu.

Cải cúc có xuất xứ từ Vùng Địa Trung Hải và sau đó du nhập sang khu vực châu Âu, Bắc Phi và châu Á. Mỗi nơi có một mục đích sử dụng khác nhau. Ở châu Âu do nhu cầu trồng làm cảnh, người ta chọn giống có hoa to và đẹp. Ở Trung Quốc và Nhật Bản để làm thức ăn nêm sử dụng các giống là có mùi thơm để ăn sống hay nấu canh. Các nước vùng đông nam á trong đó có Việt Nam trồng giống Cải cúc có tên là ”tangho”, xuất xứ từ Trung Quốc do phù hợp với khí hậu nóng ẩm của vùng nhiệt đới, là loại rau xanh được nhiều người ưa chuộng.

Không biết từ bao giờ Cải cúc đã xuất hiện ở Việt Nam. Hiện nay hầu hết các tỉnh phía Bắc đều trồng loại cây này. Đà Lạt( Lâm Đồng) là địa phương ở miền Nam có trồng loại cây này. Đây là loại cây ngắn ngày, thích nghi được nhiều loại đất, ưa sáng và ưa ẩm. Phổ nhiệt độ sinh trưởng của cây rộng, có thể từ 5 đến 25°C. Ở Việt Nam, cây được trồng ra hoa kết quả tốt. Do cây mọc rất đều, hoa đẹp nên ngoài việc trồng để lấy rau ăn, có thể trồng thành đám lớn ở nơi công cộng để làm cảnh.

Bộ phận sử dụng

Cả thân và lá, có thể dùng tươi hoặc phơi khô để sử dụng dần.

Cải cúc hiện nay được dùng chủ yếu để ăn sống hay nấu canh, chữa ho đối với những người ho lâu ngày. Khi dùng làm thuốc, Cải cúc chữa đau mắt, đau đầu kinh niên, thổ huyết. Mỗi ngày uống 10 - 16g dưới dạng thuốc pha hay sắc.