Cao Hồng hoa

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Hồng hoa.

Tên khác: Cây rum.

Tên khoa học: Carthamus tinctorius L., họ Cúc (Asteraceae).

Người ta thường dùng hoa phơi hay sấy khô của cây Hồng hoa làm thuốc với tên gọi là Hồng hoa (Flos Carthami) do hoa màu hồng. Cần phân biệt với Hoa hồng, đó đây là 2 loài hoa khác nhau.

Cây Hồng hoa

Đặc điểm tự nhiên

Hồng hoa là cây thân thảo, sống hằng năm và thường có chiều cao từ 0,6 đến 1 mét hoặc cao hơn. Thân cây có màu trắng, thẳng, mịn và có các vạch dọc, cành phân nhánh ở phần trên của cây.

Lá của cây hồng hoa mọc xen kẽ và gần như không có cuống, gốc lá tròn ôm quanh thân cây. Phiến lá có hình bầu dục hoặc hình trứng dài, có chiều dài khoảng từ 4 đến 9 cm và chiều rộng từ 1 đến 3 cm. Chóp lá nhọn và sắc, mép lá có hình răng cưa nhọn nhưng không đều. Mặt trên của lá mịn, có màu xanh lục sẫm, và các gân lá thường nổi lên ở phần giữa lá.

Hoa của cây hồng hoa thường mọc ở đỉnh hoặc đầu cành và thường được bao phủ bởi nhiều vòng lá bắc có hình dạng và kích thước khác nhau. Lá bắc có gai ở mép hoặc chóp. Hoa nhỏ, có màu đỏ cam, và nằm trên một đế hoa phẳng. Quả của cây hồng hoa có hình dạng trứng và có 4 vạch lồi nhỏ dài 6 - 7mm, rộng 4 - 5mm.

Hoa của cây Hồng hoa là bộ phận được sử dụng làm thuốc hiện nay

Phân bố, thu hái, chế biến

Phân bố: Chi Carthamus L. bao gồm khoảng 35 loài trên toàn cầu, phân bố rộng rãi ở châu Á, châu Phi và vùng Địa Trung Hải của châu Âu. Hồng hoa, một trong những loài trong chi này, thường chỉ được trồng trong mục đích nông nghiệp.

Hồng hoa đã được trồng rộng rãi ở nhiều quốc gia như Ấn Độ, Ai Cập, Trung Quốc, Italia, Tây Ban Nha và Liên Xô cũ. Gần đây, cây cũng đã được nhập khẩu vào Mỹ, Australia và một số nước châu Á.

Ở Việt Nam, hồng hoa đã được nhập khẩu từ Đông Âu và Liên Xô vào cuối những năm 70, trước đây nhiều nhất ở Hà Giang. Hiện nay đang nghiên cứu phát triển nhiều nơi. Cây đã được thử nghiệm trồng tại Trại thuốc Sa Pa (Lào Cai) và Văn Điển (Hà Nội) với kết quả khá tốt. Hồng hoa thích ánh sáng và độ ẩm. Do có nguồn gốc từ vùng ôn đới ấm, khi trồng ở Việt Nam, cần tránh mùa hè nóng. Gần đây, hồng hoa đã được nhập khẩu và trồng lại tại Sa Pa và Đà Lạt.

Thu hái: Cây hồng hoa thường được thu hoạch vào đầu mùa hè hàng năm. Nên chỉ thu hoạch khi các cánh hoa chuyển từ màu vàng sang màu đỏ. Không nên thu hái những bông hoa đã rụng, vì tác dụng dược lý của chúng đã giảm đi đáng kể.

Chế biến: Sau khi thu hoạch, cần tiến hành sơ chế dược liệu. Chỉ nên giữ lại cánh hoa và hạt, còn phần đài hoa thì nên loại bỏ. Cánh hoa có thể được gói thành từng bó hoặc giã nát và sau đó vắt để tạo thành miếng. Phần hạt của cây hồng hoa chứa nhiều protein và dầu, vì vậy nên giữ lại để ép lấy dầu sử dụng hàng ngày, nhằm tận dụng tối đa giá trị của cây hồng hoa.

Sau khi sơ chế, hồng hoa cần được phơi khô trong môi trường bóng râm, thông thoáng và có nhiều gió. Tránh phơi trực tiếp dưới ánh nắng mặt trời, đặc biệt là ánh nắng mạnh, vì điều này có thể làm thay đổi màu sắc của dược liệu.

Để chế biến cao hồng hoa, chuẩn bị lượng hồng hoa vừa đủ loại bỏ tạp chất, rửa sạch. Đổ nước ngập dược liệu, đun sôi đều trong 4h (chú ý bù nước bay hơi). Gạn lấy dịch chiết, để lắng lọc trong. Chiết tiếp như trên từ 2 đến 3 lần. Gộp dịch chiết lại, cô đặc, thêm đường trắng và đun sôi để hòa tan đường. Thêm ethanol 90%, thêm acid benzoic và thêm nước vừa đủ. Lọc và đóng chai.

Bộ phận sử dụng

Bộ phận của cây hồng hoa được sử dụng để làm thuốc là hoa đã được phơi khô.

Vị thuốc Hồng hoa

Ngày dùng từ 4g đến 12g, pha với nước, hoặc phối hợp với các vị thuốc khác.