Cây đỏ ngọn
Tổng quan & Dược lý
Tên gọi, danh pháp
Cây Đỏ ngọn còn có các tên gọi khác là Lành ngạnh, Thành ngạnh, Ngành ngạnh, cây Vàng la hay Cúc lương. Cây có tên khoa học là Cratoxylon cochinchinensis (Lour.) Blume thuộc họ Nọc sởi Hypericaceae_._
Hoa cây Đỏ ngọn
Đặc điểm tự nhiên
Cây Đỏ ngọn là loại cây nhỡ (có thể phát triển cao to để cho nếu sống tự nhiên), cao đến 12m, có gai ở gốc. Cành non cây Đỏ ngọn có lông tơ màu vàng nhạt, cành già thì nhẵn và có màu xám tro. Thân phía ngọn cây có màu đỏ, do màu đỏ của lông tơ (vì vậy nên cây có tên gọi là cây Đỏ ngọn). Lá mọc đối, hình mác hay bầu dục, gốc lá thuôn, đầu nhọn, lá dài 12 - 13 cm, rộng 3,5 - 4 cm, mặt trên lá có lông nhỏ, dày hơn ở mặt dưới. Lá non, gân lá có màu hồng đỏ, có lông tơ, cuống lá ngắn.
Hoa màu hồng nhạt mọc riêng lẻ hoặc thành chùm ở nách lá trên những cành ngắn có lông màu tía, mỗi chùm có 4 - 6 hoa. Quả nang, dài 1,5cm, rộng 7 - 8mm, bên trong có chứa hạt hình trứng, dài 6mm, rộng 3mm.
Cây Đỏ ngọn đang ra hoa
Phân bố, thu hái, chế biến
Cây Đỏ ngọn có vùng phân bố rất rộng, bao gồm hầu hết các quốc gia ở khu vực Đông Nam Á (Thái Lan, Lào, Campuchia, Malaysia, Indonesia, Myanma), Ấn Độ và các tỉnh miền nam Trung Quốc. Tại Việt Nam, cây mọc khắp các tỉnh có địa hình thấp (dưới 600m) và vùng trung du.
Cây Đỏ ngọn là loại cây ưa sáng và có khả năng chịu hạn cao. Ở nước ta, cây Đỏ ngọn thường mọc lẫn với nhiều loại cây bụi khác ở đồi, ven rừng thưa hoặc bờ nương ở nhiều nơi thuộc tỉnh Thái Nguyên, Bắc Giang, Vĩnh Phúc, Hà Tây... Cây mọc tập trung gần như thuần loài trên các đồi cây bụi. Cây Đỏ ngọn có bộ rễ cọc khỏe, cắm sâu xuống đất dài tới hơn 1m, nên cây vẫn sống và phát triển được trên những vùng đất khô cằn, nghèo dinh dưỡng. Cây ra hoa kết quả nhiều hàng năm, cây tái sinh chủ yếu bằng hạt. Do khả năng tái sinh mạnh, cây có thể sinh ra cây chồi khỏe kể cả khi bị chặt phá nhiều lần.
Để dùng làm thuốc, có thể thu hái lá, vỏ thân và rễ cây quanh năm, có thể dùng tươi hay ủ rồi phơi khô.
Bộ phận sử dụng
Lá, vỏ thân và rễ cây được sử dụng làm thuốc.
Cành non cây Đỏ ngọn
Liều lượng & Cách dùng
Ngày dùng 15 - 30g dạng thuốc sắc hoặc hãm trà uống. Dùng ngoài liều lượng thích hợp.
