Chiết xuất bèo hoa dâu

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng Việt: Bèo hoa dâu.

Tên khác: Bèo dâu, bèo hoa.

Tên khoa học: Các loài dương xỉ thuộc độc chi Azolla của họ Azollaceae. Ở Việt Nam có hai loài thường gặp là Azolla pinnata và Azolla caroliana.

Đặc điểm tự nhiên

Azolla pinnata là loài dương xỉ thủy sinh có tản nổi, màu lục hay hơi đỏ. Phân nhánh đều hai bên (phân nhánh lông chim); thân mang rễ, không có rễ phụ. Lá gần nhau, gắn theo hai hàng kết hợp, có 2 thùy, thùy dưới chìm dưới nước, làm nhiệm vụ sinh sản. Bào tử quả mang đại bào tử nang và tiểu bào tử nang. Loài Azolla caroliana có tản nổi nhỏ hơn, màu lục hay tía khi trưởng thành; nhánh không đều, lá hình xoan rộng, mọc trải trên mặt nước, mặt trên có nốt nhỏ; rễ dài đến 5cm.

Trong tự nhiên, Bèo hoa dâu không sống đơn độc mà thường cộng sinh với một loài vi khuẩn lam thuộc chi Anabaena. Nhờ mối quan hệ cộng sinh này, Bèo hoa dâu có khả năng cố định nitơ trong không khí và do đó, loài cây này có thể trở thành một nguồn phân giàu đạm tự nhiên (phân xanh).

Cây Bèo hoa dâu

Phân bố, thu hái, chế biến

Gặp từ vùng thấp đến vùng cao 400m. Cây sống ở nơi có nước như ruộng, ao, hồ. Cũng được trồng làm cây phân xanh bón lúa, làm thức ăn cho vật nuôi. Cây sinh sản rất nhanh, tạo thành một thảm màu lục trên mặt nước.

Đây là một loài thực vật phân bố ở khắp nơi trên thế giới, nhất là ở những vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới (như Trung Quốc, Lào, Campuchia, Nhật Bản, Ấn Độ, Indonesia, Papua New Guinea). Ở Việt Nam, có thể bắt gặp loài này phát triển mạnh ở hầu hết các bờ kênh, ao, hồ, sông, suối.

Đây là loại cây mọc hoang, sức chịu đựng với các điều kiện môi trường cao nên dễ trồng và gần như không tốn quá nhiều công chăm sóc. Bèo hoa dâu chỉ cần nước và không khí để đồng hóa tạo dinh dưỡng nuôi cây. Nếu trồng ở những môi trường nước giàu khoáng chất, cây sẽ sinh trưởng và phát triển nhanh hơn, lá đều và đẹp hơn.

Bèo hoa dâu có thể phát triển ngay cả dưới điều kiện ánh sáng trung bình. Loại cây này cũng có sức chống chịu tốt với các điều kiện bất lợi của môi trường. Các bào tử của cây có thể tồn tại trong thời gian dài một cách dễ dàng trong những môi trường khắc nghiệt như nhiệt độ quá cao hay quá thấp.

Nhờ tính sinh trưởng và phát triển nhanh và dễ dàng, việc nhân giống loài này khá đơn giản. Chỉ cần đặt một vài cây bèo trên mặt nước, một thời gian sau chúng sẽ nhanh chóng phủ xanh cả mặt nước. Màu sắc của cây có thể thay đổi từ xanh đến đỏ hay tím tùy vào điều kiện ánh sáng.

Bèo hoa dâu khi nhìn gần

Bộ phận sử dụng

Toàn cây Bèo hoa dâu (Herba Azollae) được sử dụng làm thuốc.

Liều dùng thông thường là 6 - 15g toàn cây, sắc uống. Dùng dạng tươi, liều tối đa có thể lên đến 60g.

Ngoài ra, Bèo hoa dâu còn được sử dụng làm phân bón (phân xanh) cho nông nghiệp và làm thức ăn cho vật nuôi.

Bèo hoa dâu thường được dùng dưới dạng tươi