Cỏ sắt

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Cỏ sắt.

Tên khác: Không tìm thấy.

Tên khoa học: Pedicularis. Pedicularis là một chi thực vật ký sinh, ban đầu thuộc họ Scrophulariaceae nhưng nay thuộc họ Orobanchaceae. Chi này bao gồm 568 loài được chấp nhận, 335 loài đồng nghĩa và 450 loài chưa được phân loại.

Đặc điểm tự nhiên

Các cây thuộc chi Pedicularis thường là cây thân thảo và sống lâu năm, chiều cao có thể lên tới 50cm. Vẫn có các loài hàng năm hoặc hai năm một lần là khá hiếm. Theo hình thái, những loài này có đặc điểm là rễ to và nhiều thịt, thường là rễ cái, có chứa các cơ quan gọi là giác mút để lấy nhựa từ các loài thực vật mọc xung quanh. Thân cây mọc thẳng đứng và có thể  phân nhánh. Lá mọc quanh gốc và cả trên thân cây.

Những lá mọc trước có cuống và xếp thành hình hoa thị, trong khi đó, lá mọc sau không cuống mọc so le hoặc mọc vòng. Cả hai đều có hình mũi mác và xẻ thuỳ sâu, hiếm khi đến gân cuống. Lá bắc có hình dạng tương tự lá trên thân nhưng nhỏ hơn. Cụm hoa mọc trên đầu ngọn thân. Những bông hoa lớn, lưỡng tính, mọc đối xứng hai bên, tứ hoa hoặc ngũ hoa, có thể không cuống hoặc có cuống. Công thức hoa là X, K (5), [C (2 + 3), A 2 + 2], G (2).

Đài hoa là dạng đài hợp, được hình thành bởi năm thùy, có thể có răng cưa. Các tràng hoa dạng hoa môi cánh hợp, nhiều màu: Từ hồng đến trắng, đỏ, tím và vàng. Bộ nhị lưỡng thể có bốn nhị hoa với sợi nhị gắn vào đế của tràng hoa. Các bao phấn ẩn trong những lớp lông dày đặc và có các mấu nhọn. Sự trưởng thành của hạt phấn đồng thời với đầu nhụy. Bầu noãn vươn cao, được hình thành bởi hai lá noãn và có hai ngăn. Vòi nhụy nhô ra ngoài mũ tràng hoa để tránh tự thụ phấn. Quả quả nang hai mảnh vỏ có hình bầu dục chóp nhọn. Hạt có hình dạng góc cạnh. Cây thụ phấn nhờ côn trùng.

Pedicularis. Pedicularis (Cỏ sắt)

Phân bố, thu hái, chế biến

Các loài thuộc chi này phân bố ở châu Âu, đặc biệt là ở các vùng núi của lưu vực Địa Trung Hải, và ở Bắc Á và châu Mỹ. Đa dạng sinh học cao nhất hiện nay ở châu Âu, với khoảng 70 loài, Ấn Độ với khoảng 83 loài, và Trung Quốc với khoảng 350 loài, trong đó có 271 loài đặc hữu. Ở Bắc Mỹ, số loài hiện nay là 36 loài với hai loài đặc hữu. Những loài này đã được báo cáo ở Châu Phi và Úc chỉ là thực vật nhập khẩu. Môi trường sống ưa thích là vùng núi ôn đới. Đất phải khá chua và ít thoát nước. Các khu vực điển hình có thể tìm thấy các loài này là đồng cỏ và bãi cỏ với ít thảm thực vật khác.

Sự phân bố trên toàn thế giới của các loài Pedicularis

Bộ phận sử dụng

Bộ phận sử dụng được của đa số loài trong Cỏ sắt là phần trên mặt đất, riêng một số ít loài sử dụng cả rễ.

Phần trên mặt đất của chi Pedicularis được dùng làm thuốc

Cỏ sắt có thể sử dụng ở dạng tươi hoặc các sản phẩm chiết xuất thương mại.