Dưa gang tây

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng Việt:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Dưa gang tây

Tên khác:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Dưa tây; Chùm hoa dưa; Lạc tiên bốn cạnh

Tên khoa học: Passiflora quadrangularis L.

Họ: Passifloraceae (Lạc tiên)

Đặc điểm tự nhiên

Dưa gang tây là loài có dây leo, các dây này có thân hình 4 cạnh. Lá cây hình tim, dạng trứng nhọn, lá nhẵn và có cuống mang 4 – 6 tuyến, mọc so le với nhau.

Hoa dưa gang tây khá lớn, màu tím, có cuống dài. Hoa mọc riêng lẻ ở kẽ lá kèm theo 3 lá bắc nguyên làm thành vòng bao chung dưới cụm hoa. Vòng tràng phụ có hình trụ, trên tràng có nhiều sợi hẹp màu xanh lục hoặc trắng, kéo dài và xếp thành nhiều dãy. Quả dưa gang tây là quả mọng, dài 20 – 25cm, màu xanh lục nhạt, thịt quả màu trắng ngà, có thể hơi vàng, chứa nhiều hạt.

Mùa hoa của cây từ tháng 4 – 7, cây ra quả vào tháng 8 – 11.

Hoa dưa gang tây khá lớn, màu tím, có cuống dài

Phân bố, thu hái, chế biến

Dưa gang tây là cây ưa ẩm, ưa sáng, thích hợp trồng ở điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm hoặc hơi khô. Đây là loài thực vật có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới Nam Mỹ. Từ TK XVIII – XIX, cây được du nhập sang nhiều nơi thuộc vùng nhiệt đới và cận nhiệt khác. Dưa gang tây cũng đã có mặt ở Việt Nam từ lâu và được trồng rải rác ở vườn nhà người dân khắp các tỉnh miền Trung và miền Nam nước ta.

Dưa gang tây là loài có dây leo, được trồng thành giàn, vừa cho quả ăn nên thuốc, vừa có bóng râm che nắng trong sân vườn và làm cảnh. Dưa gang tây được trồng dễ dàng bằng phương pháp giâm cành, có thể trồng bằng hạt hoặc các đoạn thân. Cây ra hoa, quả nhiều và khá to.

Bộ phận sử dụng

Rễ cây được thu hái quanh năm, sau khi hái về rửa sạch và dùng tươi; quả được thu hái khi chín.

Dưa gang tây có thể dùng tươi hoặc chế biến thành nhiều món ăn khác đều được. Quả còn xanh có thể dùng nấu canh, quả chín có thể xay sinh tố, làm dưa dầm hoặc cắt thành miếng vừa phải ăn kèm sữa hoặc đường.

Có thể hãm lá và rễ cây dưa gang tây uống như trà hoặc sắc thành thuốc uống.

Liều dùng tùy thuộc vào yêu cầu của bài thuốc và người sử dụng. Tuy nhiên, không được lạm dụng dưa gang tây để tránh sự xuất hiện của các tác dụng không mong muốn.