Đường phèn

Tên gọi, danh pháp

Băng đường hay đường phèn, có tên khoa học Saccharose C12H22O11 ở dạng kết tinh từ đường mía hoặc một số nguyên liệu khác nhau như thốt nốt, củ cải đường…

Theo ghi nhận, nguyên liệu chính để làm đường phèn là đường trắng (đường RS). Càng ít tạp chất và đường trắng tinh thì chất lượng đường phèn càng tốt. Ngoài ra, trong quá trình làm đường còn có thêm các nguyên liệu như trứng và chanh. Hình dạng rắn chắc, không đều.

Đường phèn

Đặc điểm tự nhiên

Có thể thấy từ sách cổ, đường phèn có nguồn gốc từ Trung Quốc, vào thời nhà Đường. Ngày nay, loại gia vị này xuất hiện khắp nơi trên thế giới, như Trung Đông, Châu Á… Ở Việt Nam, công nghệ sản xuất loại gia vị này đã đạt đến trình độ thuần thục, đặc biệt là ở Quảng Nam, Quảng Ngãi…. có hương vị đặc trưng.

Phân bố, thu hái, chế biến

Phân loại theo phương thức sản xuất:

• Phương pháp thủ công truyền thống: Dùng sợi chỉ để đường kết dính và kết tinh. Thành phẩm có kích thước không đồng đều và có đường chỉ bên trong.

• Phương pháp hiện đại: Máy móc được áp dụng quy trình sản xuất khép kín. Kích thước thành phẩm tương đối đồng đều.

Phân loại theo màu sắc:

• Đường phèn vàng: Có độ tinh khiết cao, xuất hiện lần đầu trong quá trình chế biến, kết tinh thành cục, tan nhanh, vị ngọt hơn, giá trị dinh dưỡng cao. Trong nấu ăn, màu vàng thường được dùng để làm nước màu, rất ngon.

• Đường phèn trắng: Có màu đẹp, trong suốt, sau quá trình tinh luyện (sử dụng chất tẩy trắng) nên có hàm lượng dinh dưỡng thấp.

Các loại đường phèn

Theo dân gian, đường phèn được làm bằng cách pha loãng đường trắng với một lượng nước nhất định (tỷ lệ 3: 2). Sau đó cho trứng và vôi vào rây 2 lần để làm mềm bớt vị ngọt và loại bỏ tạp chất. Đun hỗn hợp này trên lửa nhỏ cho đến khi đường chín rồi đổ vào xô có lót bong bóng tre hoặc sợi chỉ. Chờ khoảng 10 ngày là có thành phẩm.

Thành phẩm cần được bảo quản trong chai thủy tinh hoặc túi kín khí. Tốt nhất nên để ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp hoặc trong tủ lạnh để được lâu hơn. Cần lưu ý không nên để loại gia vị này quá lâu, chỉ nên dùng trong khoảng 3 tháng.

Bộ phận sử dụng

Thành phần sử dụng của đường phèn là cả viên.

Không chỉ là một loại gia vị trong các món ăn hàng ngày, để làm ngọt, làm mềm mặn hay thêm màu ... mà nó còn là một món chủ lực trong các món giải khát, giải khát trong những ngày hè nóng nực. Có thể kể đến việc pha trà, nấu cháo yến mạch, nước uống, làm bánh ngọt… đều rất được ưa chuộng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mọi người nên bổ sung ít hơn 10% tổng năng lượng mỗi ngày. Vì vậy, để tốt cho sức khỏe, chúng ta chỉ nên sử dụng dưới 50 gam đường phèn. Cụ thể, có thể ước tính nữ khoảng 25g, nam khoảng 38g.

Yến chưng đường phèn là một loại thức ăn bổ dưỡng