Hắc mai biển

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Hắc mai biển.

Tên khác: Gai cẩm quỳ, gai cát.

Tên khoa học: Hippophae Rhamnoides.

Đặc điểm tự nhiên

Hắc mai biển, còn được gọi là bìm bìm biếc, gai cát và gai cẩm quỳ, là một loài cây bụi trung bình, cứng và phát triển, có chiều cao từ 0,5 đến 6 mét. Nó thường mọc ven sông và trên đất cát sỏi ở Trung Á, và có thể phát triển trên nhiều loại đất, nhưng thích hợp nhất trên đất có cấu trúc vật lý nhẹ và giàu chất dinh dưỡng.

Cây này thích ứng tốt nhất với đất thịt pha cát sâu, thoát nước tốt và nhiều chất hữu cơ. Nó có cành rậm và cứng, cùng với nhiều gai. Vỏ cây thường có màu nâu hoặc đen, dày và thô, và có một đỉnh dày màu xanh xám. Các lá mọc đối hoặc đối xứng, màu xanh lục rõ rệt ở mặt trên và màu xanh tro bạc ở mặt dưới. Lá có hình mác, dài từ 3 đến 8cm và rộng dưới 7mm. Hắc mai biển là loài đơn tính, có cây đực và cây cái riêng biệt. Cây đực có hoa và tạo phấn hoa, trong khi cây cái có quả giống mọng màu cam. Thường có hoa từ tháng 4 đến giữa tháng 5.

Quả của hắc mai biển thường có hình dạng mọng ngọc trai, có đường kính từ 6 đến 9mm, mềm, nhiều nước, chứa nhiều dầu và thường có màu vàng cam. Quả bên trong có một hạt hình trứng có vỏ. Chúng thường có hương vị dầu, chua, chát và đắng, nhưng đồng thời cũng có giá trị dinh dưỡng cao. Vì tính chất chua và dầu, quả hắc mai biển thường không được ưa thích khi ăn sống, trừ khi được làm lạnh hoặc trộn với các chất ngọt như nước ép táo hoặc nho. Ngoài hương vị đặc biệt, quả hắc mai biển còn có giá trị dinh dưỡng cao và được coi là có lợi cho sức khỏe. Mùa thu hoạch hắc mai biển thường cao điểm từ tháng 8 đến tháng 10.

Cây hắc mai biển

Phân bố, thu hái, chế biến

Cây hắc mai biển được phân bố rộng rãi, ban đầu mọc ở các vùng ven biển đến các vùng núi của Châu Á như Trung Á, Ấn Độ, Trung Quốc, Tây Tạng, Mông Cổ, Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và khu vực Tây Bắc Âu. Hiện nay, cây hắc mai biển là loại cây có giá trị đặc biệt đang được thuần hoá và trong trong các vườn đặc biệt là ở Châu Âu, Canada, Mỹ.

Trọng lượng quả thường nằm ở khoảng 4 đến 60g trên 100 quả, năng suất cây trồng đạt khoảng 4 tấn đến 5 tấn trên mỗi hecta. Tuy nhiên, quả hắc mai biển khó thu hoạch do cuống quả ngắn, bám chặt vào cành và cây có nhiều gai cứng. Các phương pháp thu hoạch thường được áp dụng là cắt chồi.

Sau khi thu hoạch, chồi và quả được đông lạnh ở nhiệt độ -38°C, quả được tách khỏi chồi mà không bị hư hại sau đó sẽ được thu thập và chế biến để sử dụng.

Quả, lá và vỏ cây hắc mai biển rất giàu hoạt chất sinh học có giá trị dinh dưỡng và tăng cường sức khỏe. Quả mọng được chế biến phổ biến nhất là làm nước ép từ thịt quả, và chiết xuất dầu từ hạt của quả. Nước ép quả hắc mai biển giàu vitamin C và carotenoids, dầu từ hạt hắc mai biển chủ yếu chứa acid béo không bão hoà được sử dụng trong mỹ phẩm và y học. Lá của hắc mai biển cũng giàu dinh dưỡng và có thể dùng làm trà.

Bộ phận sử dụng

Toàn bộ cây hắc mai biển đều có thể được sử dụng do đặc điểm giàu chất dinh dưỡng. Bộ phận thường được sử dụng của cây hắc mai biển gồm quả mọng, hạt, lá và vỏ cây, do tất cả các thành phần này đều giàu chất dinh dưỡng.

Quả mọng là một bộ phận thường được sử dụng của cây hắc mai biển

Để chữa bệnh táo bón, một liều dùng hàng ngày khoảng 20 - 30mg của hắc mai biển có thể được sử dụng.

Để làm trà từ hắc mai biển, bạn có thể sử dụng khoảng 2g vỏ cây cắt nhuyễn và đun với 150ml nước sôi trong khoảng 5 - 10 phút.

Lá và vỏ cây hắc mai biển có thể được sử dụng để làm trà

Nếu sử dụng dưới dạng chiết xuất, một liều lượng thông thường là khoảng 2 - 5ml mỗi lần, và có thể dùng 3 lần mỗi ngày.

Tuy nhiên, liều dùng của cây hắc mai biển có thể thay đổi tùy thuộc vào từng bệnh nhân cụ thể. Điều này có thể bao gồm tuổi của bạn, tình trạng sức khỏe và các vấn đề khác cần được xem xét. Do đó, rất quan trọng để tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế hoặc bác sĩ trước khi sử dụng hắc mai biển hoặc bất kỳ phương pháp điều trị nào. Họ sẽ có thể đưa ra đánh giá chính xác về liều lượng và cách sử dụng phù hợp với trạng thái sức khỏe của bạn.