Hải cẩu thận

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng Việt: Hải cẩu thận

Tên khác: Thận hải cẩu; Thận chó bể; Cốt nột; Hải cẩu thận; A từ bột tha; Nột thú; Cốt nột tề

Tên khoa học: Callorhinus ursinus L.

Đặc điểm tự nhiên

Hải cẩu là động vật có xương sống thuộc bộ chân màng (Pinnipedia), có tập tính sống bầy đàn ở trên biển, tứ chi có hình dạng như máng chèo, đuôi ngắn nhỏ, chiều dài cơ thể khoảng 3,8m, con cái có kích thước bằng nửa con đực, chi sau có khả năng cử động, cổ dài, thân phủ lông.

Hải cẩu là loài đa thê, tức là một con đực có thể sống với 30 - 80 con cái, tuổi thọ kéo dài tới 15 - 18 năm. Hải cẩu con có lông màu đen, khi trưởng thành thì lông chuyển sang màu nâu, có chấm đen xanh, vùng bụng có lông màu trắng.

Hình ảnh con Hải cẩu

Hải cẩu thận là bộ phận sinh dục của hải cẩu, có hình dạng nhánh dài khoảng 20cm, rộng khoảng 1cm - 1,4cm, khô teo, có rãnh nhăn hoặc hõm sâu không theo quy tắc nào. Bên ngoài màu đen, có nhiều nốt màu nâu xen kẽ, bề mặt sáng bóng.

Dương vật có phần trên tương đối nhỏ và to dần về phía sau, kèm theo hai tinh hoàn. Thể chất khá cứng, khó bẻ gãy và có mùi tanh hôi đặc trưng.

Phân bố, thu hái, chế biến

Hải cẩu sinh sống phần lớn ở Bắc cực và Nam cực. Có thể thu bắt hải cẩu quanh năm, đặc biệt vào mùa hè (khoảng tháng 5 - 6) vì lúc này hải cẩu thường hay tập trung nhiều trên bờ biển để tiến hành giao phối.

Khi bắt được hải cẩu đực, chúng được treo cao hai chân trước lên, hai chân sau duỗi thẳng, người ta tiến hành rạch một đường dưới rốn, có thể thấy phần thịt đỏ lộ ra, lấy cơ quan sinh dục và cả 2 tinh hoàn, bỏ phần mỡ xung quanh tinh hoàn và dương vật.

Hải cẩu thận được phơi khô ở nơi thoáng mát, tránh phơi trực tiếp ngoài nắng.

Về chế biến, hải cẩu thận được bào chế bằng cách cách ngâm rượu qua một đêm, tiếp theo bọc lại bằng giấy rồi nướng trên lửa nhỏ đến khi giòn rồi giã nhỏ để dùng. Vị thuốc này được bảo quản bằng cách bỏ chung với chương não hay thục tiêu.

Bộ phận sử dụng

Ngọc hành và dương vật của hải cẩu.

Hải cẩu thận đem ngâm rượu khoảng 24 giờ, sau đó bọc giấy lại và sao lên cho thơm, tán nhỏ để dành dùng dần, hoặc bỏ trong hũ, bọc bằng bạc, nấu chín với rượu rồi sao giòn.

Liều dùng: 2,4g - 9,0g.

Ngoài ra còn có thể dùng bằng cách nấu, ninh hầm, ngâm ướp, liều dùng từ 3 - 10g.