Hải kim sa

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Hải kim sa.

Tên khác: Bòng bong chẻ, Thạch vĩ đằng, Cút nây (Tày), Thạch vi dây, Dương vong.

Tên khoa học: Lygodium flexuosum (L.) Sw. Họ thực vật: Lygodiaceae.

Đặc điểm tự nhiên

Hải kim sa là cây thường xanh, mọc leo, thân rễ bò. Lá dài, xẻ 2 – 3 lần lông chim, các lá chét có hình tam giác; trục lá uốn ngoằn ngoèo, có lông. Lá chét sinh sản giống với lá bình thường, nhưng ngắn hơn. Các lá chét này thường là lá chét bậc hai, mang nhiều bông (ổ túi) ngắn 2 -10 mm, trong đó có nhiều túi bào tử. Bao tử hình 4 mặt hay gần hình cầu với một mặt dẹt, màu vàng nhạt hay xám, có vách khá dày.

Cây mọc tự nhiên thành đám trong các trảng cây bụi ven rừng rậm

Phân bố, thu hái, chế biến

Cây hải kim sa là cây leo quấn chằng chịt trên các bụi cây cỏ từ đồng bằng, đồi đến vùng núi thấp ở độ cao không quá 600m. Cây có đặc điểm ưa sáng và thường trung sinh. Cây thường mọc thành đám trong các trảng cây bụi, trảng cỏ, cây bụi thứ sinh hay ở ven rừng rậm thường xanh và nửa rụng lá, có khi cả ở đầm lầy ngập nước ngọt theo mùa.

Cây hải kim sa phân bố rộng khắp cả nước. Cây mọc tự nhiên thành đám trong các trảng cây bụi ven rừng rậm thường xanh và nửa rụng lá, có khi cả ở đầm lầy ngập nước ngọt theo mùa. Cây còn phân bố ở Ấn Độ, Xri Lanca, Nêpan đến Trung Quốc, Nam Nhật Bản, Malaixia, Ôxtrâylia và châu Đại Dương.

Cây Hải kim sa

Bộ phận sử dụng

Bộ phận sử dụng của hải kim sa là toàn cây, bao tử - Herba et Spora Lygodii.

Hải kim sa được sử dụng chủ yếu ở dạng sắc, với liều dùng 12 – 24g khô, mỗi ngày.

Ngoài ra có thể dùng lá bòng bong tươi giã nát và đắp lên vùng da cần điều trị.

Để làm thuốc lợi tiểu, cần phối hợp với rễ cỏ tranh, râu ngô. Dùng ngoài giã đắp, rịt không kể liều lượng.

Để chữa vết thương phần mềm, có thể phối hợp với lá mỏ quạ.

Để chữa chín mé, phối hợp với mè và giấm đắp, ngày một lần.

Bòng bong được dân gian sử dụng để chữa các chứng bệnh về đường tiết niệu