Táo (hạt)

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng Việt:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Táo (Hạt)

Tên khác:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Táo nhân; Toan táo nhân; Toan táo hạch; Sơn táo nhân; Nhị nhân; Dương táo quân; Điều thụy sam quân

Tên khoa học:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Zizyphus jujube Lamk

Đặc điểm tự nhiên

Toan táo nhân là vị thuốc chế biến từ cây táo xanh hay còn gọi là cây táo ta. Cây cao khoảng 2-4 mét, thân có vỏ nứt nẻ, có gai mọc đơn độc, cành buông thõng. Lá hình bầu dục ngắn hoặc hơi thon dài, mặt trên của lá nhẵn và có màu xanh lục, mặt dưới có lông trắng, mép lá có răng cưa, có 3 gân dọc lồi lên rõ rệt. Hoa táo xanh màu trắng, hình tam giác nhọn, mọc thành xim ở kẽ lá. Quả hạch có vỏ ngoài nhẵn, lúc non màu xanh, khi chín hơi vàng, vỏ quả giữa vị ngọt hơi chua, quả có 1 hạch cứng xù xì, bênh trong chứa một nhân hạt dẹt gọi là Táo nhân.

Táo xanh thường mọc hoang hoặc được trồng ở khắp nơi nên rất phổ biến. Việc thu hái chế biến khá thuận tiện.

Vị thuốc toan táo nhân chế biến từ hạt quả táo xanh

Phân bố, thu hái, chế biến

Táo xanh có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Phi.

Vào cuối mùa thu đến đầu mùa đông là lúc quả chín. Ta hái quả về, bỏ phần thịt quả, rửa sạch, hạch quả đem phơi hoặc sấy cho khô, sau đó xay bỏ vỏ hạch, lấy nhân, phơi khô sẽ được vị thuốc Toan táo nhân.

Cách chế biến Toan táo nhân sao đen: Sử dụng một cái chảo dẹt, đun lửa to đến khi chảo nóng già thì cho toan táo nhân vào. Vặn lửa nhỏ lại và đảo đều tay để hạt chín đều, đến khi hạt táo chuyển sang màu nâu đen là được.

Toan táo nhân thường được phơi khô

Bộ phận sử dụng

Bộ phận dùng làm thuốc là nhân hạt của quả táo xanh. Những hạt nguyên vẹn, to mập và có vỏ ngoài màu hồng tía là tốt nhất để chế biến thành thuốc với dược tính cao.

Liều thường dùng của Toan táo nhân là từ 3g đến 9g. Trong những trường hợp cần thiết có thể dùng từ 15g đến 30g. Toan táo nhân thường được dùng phối hợp với các vị thuốc khác.