Hoa bia

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Húp lông, Hương bia, Hoa bia.

Tên khác:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Hublông; Hoa Houblo.

Tên khoa học: Humulus lupulus L. Họ thực vật: Canabaceae.

Đặc điểm tự nhiên

Loài này được Carl von Linné miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753. Chúng là cây sống lâu năm (30 - 40 năm), có chiều cao trung bình từ 10 – 15m. Hoa houblon có hoa đực và hoa cái riêng cho từng cây. Trong sản xuất bia chỉ sử dụng hoa cái chưa thụ phấn.

Cây hoa bia là loài cây thảo sống hằng năm có thân quấn, cao đến 6m. Lá có phiến dài 4 – 8cm, hình tim ở gốc và chia sâu thành 3 – 8 thùy hình trái xoan, nhọn ở đỉnh và có răng ở mép. Cây có hoa khác gốc. Các hoa đực màu vàng lục xếp thành chùm phân nhánh ở nách các lá; các hoa cái tụ họp thành nón 1 – 2cm, xếp thành chùm ở đầu các nhánh; mỗi nón hình trứng gồm nhiều lá bắc dạng lá, màu vàng lợp lên nhau. Ở nách mỗi lá bắc đính hai hoa cái; về sau mỗi hoa sẽ cho một quả bế.

Phân bố, thu hái, chế biến

Cây hoa bia là loài cây của các nước ôn đới châu Âu; được nhập trồng ở vùng khí hậu mát. Cây được trồng bằng cách giâm của năm trước, dài 12 – 20cm; đâm rễ nhanh. Khi cây trưởng thành, người ta bỏ bớt các gốc đực để tránh việc tạo thành quả.

Cây thường ra hoa từ tháng 4 đến tháng 5.

Các nguồn sản xuất hoa bia chính: Hallertau (Đức, năm 2006 là nơi có diện tích trồng hoa bia lớn nhất so với tất cả quốc gia khác), vùng Yakima (bang Washington, Hoa Kỳ) và thung lũng Willamette (bang Oregon, Hoa Kỳ), và vùng phía tây Canyon County, Idaho (bao gồm các vùng Parma, Wilder, Greenleaf và Notus), trung tâm sản xuất chính ở Anh là Kent (sản xuất hoa bia Kent Goldings) và Worcestershire. Nhìn chung tất cả hoa bia được sử dụng trong việc sản xuất bia.

Ở Việt Nam, cây hoa bia thường được trồng ở Sơn La, Lạng Sơn, Lâm Đồng.

Cây Hoa bia được nhập trồng ở các vùng khí hậu mát

Bộ phận sử dụng

Cụm hoa cái (nón cái) – Flos Lupuli, thường gọi là Tị tửu hoa, mà lupulin là bụi nhựa (tức là các tuyến tiết tích trữ dưới lớp cuitn của các lông tiết bao ngoài lá bắc).

Để làm thuốc, ta thu hái hoa cái vào cuối mùa hạ, trước khi chín hoàn toàn. Trên các lá bắc có những lông tuyến màu nâu có hoạt tính cao hơn hoa. Sau đó, người ta đem đi phơi khô ở nhiệt độ thấp hơn 60 độ. Mùi thơm sẽ tăng thêm khi bảo quản và gợi lên mùi của valerian.

Nếu đập các nón hoa này, các lông tuyến tách ra, ta lấy được khoảng 10 – 12% lupulin. Đó là một thứ bột màu vàng, dạng hạt, dễ dính với nhau, nhưng không thấm nước. Quan sát dưới kính hiển vi thì đó là những lông tiết dài 150 – 250 micron, có chân ngắn đa bào và đỉnh là một phần rộng dạng chén gồm một dãy tế bào có tầng cuticun giãn ra dần do sự tích lũy nhựa dầu.

Hoa bia dùng ngoài trị thấp khớp, thống phong, áp xe nguội, ung thư. Người ta dùng 30g nón Hoa bia cho vào 1 lít nước đun sôi. Hãm trong 10 phút. Ngày dùng 3 lần, mỗi lần một chén, trước các bữa ăn. Có thể dùng các nón hoa nghiền ra, mỗi lần lấy bằng đầu mũi dao, 1 – 3 lần trong ngày.

Ngoài ra, hoa bia còn được dùng dưới dạng cao nước, dạng viên lupulin (0,25g), dạng cồn thuốc hay cao.