Hoắc hương
Tổng quan & Dược lý
Tên gọi, danh pháp
Tên tiếng Việt: <!--td {border: 1px solid #ccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Hoắc hương.
Tên khác: <!--td {border: 1px solid #ccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Thổ Hoắc hương; Quảng hoắc hương…
Tên khoa học: <!--td {border: 1px solid #ccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Herba Pogostemonis.
Đặc điểm tự nhiên
Hoắc hương là loài thân thảo sống lâu năm có chiều cao tầm 30cm đến 60cm, thân phân nhánh và có lông. Lá Hoắc hương khi vò tỏa mùi thơm. Phiến lá có dạng hình trứng hoặc hình thuôn, có chiều dài tầm 5 -10cm, rộng khoảng 2,5 đến 7cm, cuống lá ngắn, mép lá có răng cưa to, có nhiều lông ở mặt dưới. Hoa hoắc hương mọc thành bông ở kẽ lá hay đầu cành có màu hồng tím nhạt. Ở nước ta trồng cây hoắc hương hiếm khi thấy hoa và ra quả.
Ngoài ra còn có loài Hoắc hương Agastache rugosa (Fisch. Et Mey) O. Kuntze cùng họ cũng hay được sử dụng nhưng ít phổ biến ở nước ta hơn loài trên. Đây là loại thân thảo sống hàng năm với chiều cao khoảng 40 đến 100cm. Lá có dạng hình trứng có chiều dài khoảng 2 đến 8cm, rộng 1 đến 5cm, đầu lá nhọn phía cuống có dạng hình tim. Hoa có màu tím hoặc trắng mọc vòng quanh thân ở đầu cành hoặc kẽ lá. Mùa ra hoa của Hoắc hương là tháng 6 – 7, mùa quả vào cuối năm khoảng tháng 10 -11.
Hoắc hương có hoa mọc thành vòng quanh thân ở đầu cành hay kẽ lá
Phân bố, thu hái, chế biến
Cây Hoắc hương phân bố hầu hết ở miền Bắc Việt Nam, bộ phận thường dùng làm thuốc là lá và cành chủ yếu tại vùng Kim Sơn (Hà Nam), Hưng Yên, vườn thuốc Văn Điển ở Hà Nội. Cây Hoắc hương được trồng bằng cách giâm cành.
Hoắc hương được trồng quy mô lớn lấy lá để chưng cất tinh dầu ở một số nước tại vùng nhiệt đới châu Á, châu Phi. Hiện nay một số nước sản xuất Hoắc hương nhiều nhất có thể kể đến là Ấn Độ, Malaysia, Philipin, Mangak, Indonesia. Malaysia thu hoạch mỗi năm khoảng 500 tấn lá khô hoắc hương về để chưng cất tinh dầu, với hiệu suất thu hoạch mỗi hecta khoảng 500kg lá khô hằng năm.
Bộ phận sử dụng
Lá, hoa.
Liều lượng & Cách dùng
Mỗi ngày dùng với liều khoảng 6 - 12g có thể dùng riêng hay kết hợp với vị thuốc khác, dùng ở dạng thuốc sắc hay thuốc bột.
Thận trọng khi sử dụng
Một số lưu ý khi sử dụng Hoắc hương:
Một số người bị âm hư, không có thấp, uất nhiệt thì không nên dùng Hoắc hương.
Không sử dụng hoắc hương cho phụ nữ đang mang thai hoặc đang cho con bú, người bị dị ứng có tiền sử dị ứng với Hắc hương.
Đối với người mới phẫu thuật lưu ý thận trọng khi dùng Hoắc hương.
Tuy có nguồn gốc từ thiên nhiên nhưng Hoắc hương có chỉ định, chống chỉ định và tác dụng phụ. Quý bạn đọc và người thân không nên tự ý sử dụng hoặc nghe theo bài thuốc kinh nghiệm. Quý bạn đọc hãy đến bác sĩ để hiểu rõ tình trạng cơ thể và tham vấn ý kiến. Hãy chia sẻ bài viết nếu thấy hữu ích. Chúng tôi mong muốn nhận được phản hồi cũng như sự quan tâm của quý bạn đọc ở bài viết khác.
