Hoàn ngọc

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng Việt:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Hoàn ngọc

Tên khác:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Xuân hoa; cây con khỉ; nhật nguyệt; tu lình; trạc mã; cây mặt quỷ;…

Tên khoa học:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Pseuderanthemum latifolium

Hoa Hoàn ngọc

Đặc điểm tự nhiên

Hoàn ngọc, một loại cây bụi, sống lâu năm, cao từ 1 - 2m. Thân cây non có màu xanh lục, phân thành nhiều cành mảnh, phần gốc hóa gỗ có màu nâu. Lá hình mũi mác mọc đối, dài từ 12 -17cm, gốc lá thuôn, đầu nhọn, mép lá nguyên.

Cụm hoa mọc ở kẽ lá hoặc đầu cành, thành xim dài 10 - 16cm; hoa lưỡng tính, màu trắng pha tím, đài 5 lá rời nhau, tràng hợp có ống hẹp, dài; bao phấn có màu tím, bầu thượng, nhẵn với 2 ô.

Hoàn ngọc có quả nang, bên trong chứa 4 hạt.

Phân bố, thu hái, chế biến

Ở Việt Nam, chi Pseuderanthemum Radlk hiện nay chưa thể xác định chính xác có bao nhiêu loài. Theo Raymond Bemost (1939) có 7 loài; còn theo Phạm Hoàng Hộ (1993) có 9 loài; còn theo Nguyễn Tiến Bản (1997) có 10 loài. Tất cả đều ghi nhận hoàn ngọc là một cây tự nhiên mọc ở các vùng núi, những năm gần đây đã được trồng rải rác trong nhân dân.

Hoàn ngọc là loại cây ưa ẩm, ưa sáng, có thể hơi chịu bóng khi còn nhỏ. Cây trồng sinh trưởng mạnh mẽ trong mùa xuân – hè, mùa đông có hiện tượng nửa rụng lá. Hoàn ngọc trồng trên 1 năm mới ra hoa, cây tái sinh tự nhiên chủ yếu từ hạt, ngoài ra hoàn ngọc có khả năng tái sinh cây chồi khoa sau khi bị chặt, cắm cành hay giâm cành đêu có thể tái sinh thành cây mới.

Hoàn ngọc được thu hái quanh năm.

Lá của cây Hoàn ngọc

Bộ phận sử dụng

Bộ phận sử dụng được của Hoàn ngọc là lá, rễ hoặc dùng toàn cây.

Dùng trong: Lá và thân đem phơi khô, sắc với nước. Uống với liều từ 10 đến 12g/ ngày mỗi ngày đối với người lớn.

Dùng ngoài: Lá tươi đem giã nát, đắp lên vết thương rồi băng lại. Liều từ 10g đến 30g.