Hoàng liên gai

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Hoàng liên gai.

Tên khác: Hoàng mù; Hoàng mộc; Nghêu hoa.

Tên khoa học: Berberis wallichiana DC, đây là một loài thực vật có hoa trong họ Hoàng liên gai (Berberidaceae).

Đặc điểm tự nhiên

Cây bụi, cao từ 2m đến 3m, có các cành dài, thân vàng xám nhạt, mỗi đốt, dưới chùm lá có gai chẽ ra 3 nhánh, dài 1cm đến 1,5cm. Lá mọc hình chum có từ 3 đến 4 lá, có khi tới 8 lá ở mỗi đốt. Cuống lá ngắn 0,5 – 1cm, phiến lá nguyên, hình mác, mép có răng cưa to, cứng dài 16 – 17cm, rộng 46cm, mặt trên màu xanh lục nhạt, mặt dưới màu trắng.

Hoa màu vàng, mọc thành chum. Quả mọng hình trái xoan, dài khoảng 1cm mọc trên một cuống dài 30 – 35mm, khi chín có màu tím đen trong chứa 3 - 4 hạt đen dài 5 mm đến 6mm, rộng 2mm đến 3 mm.

Mùa ra quả ở Sapa: Tháng 5 đến tháng 6.

Hoàng liên gai có hoa

Phân bố, thu hái, chế biến

Hoàng liên gai là cây mọc hoang ở quanh khắp thị trấn Sapa và ở các vùng núi cao của tỉnh Lào Cai. Theo các tài liệu cũ người dân Sapa gọi Hoàng liên gai là hoàng mù (có thể là do chữ hoàng mộc nghĩa là gỗ màu vàng), trên thực tế thì ít người biết tên này. Vì vậy vào năm 1961, khi phát hiện loại cây này người ta đặt tên là Hoàng liên gai (để phân biệt với cây hoàng liên cũng mọc ở đây nhưng thuộc họ Mao lương).

Có thể dùng thân và rễ của cây. Thân và rễ đào về đem cắt ngắn, thái mỏng rồi phơi hoặc sấy khô mà dùng, không cần chế biến thêm.

Có thể trồng cây bằng hạt, cây mọc khá dễ tại thị trấn Sapa. Ngày nay chưa ai phát triển trồng, chỉ dựa vào nguồn mọc hoang. Cần suy tính trồng cây này để bảo đảm nguồn lợi lâu dài.

Bộ phận sử dụng

Bộ phận sử dụng: Thân cây và rễ cây.

Hoàng liên gai

Hoàng liên gai được dùng để chữa các bệnh: Lỵ, đau mắt, ăn uống khó tiêu. Dùng dưới dạng thuốc sắc, Uống từ 4g đến 6g mỗi ngày. Có thể tán bột mà uống.

Hoàng liên gai còn được dùng làm nguyên liệu chiết xuất berberin.

Hoàng liên gai dùng ngâm rượu uống có thể chữa các triệu chứng của tăng huyết áp như hoa mắt, nhức đầu, chóng mặt, đau ngang lưng. Rượu hoàng liên gai ngâm cũng có thể chữa đau răng.

Hoàng liên gai dùng ngâm rượu uống có thể chữa các triệu chứng của tăng huyết áp