Húng quế

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng Việt: Húng quế.

Tên khác: Húng chó; Húng giổi; Rau é; É tía; Hương thái; Rau quế.

Tên khoa học: Ocimum basilicum, họ hoa môi Lamiaceae.

Đặc điểm tự nhiên

Húng quế là cây thuộc thảo, sống hằng năm, thân nhẵn hay có lông, thường phân cành ngay từ dưới gốc, cao 50 - 60cm.

Lá Húng quế có phiến lá thuôn dài, có cây sẽ có lá màu xanh lục hoặc có loại có lá màu tím đen nhạt, lá mọc đối có cuống. Hoa Húng quế màu trắng hoặc hơi tía, hoa nhỏ, hoa phân nhánh hoặc mọc thành chùm. Quả Húng quế màu đen, khi ngâm vào nước sẽ trương nở có chất nhầy màu trắng bao xung quanh hạt.

Hình ảnh cây Húng quế

Phân bố, thu hái, chế biến

Húng quế theo như các nhà khoa học thì nó là loài thực vật có nguồn gốc ở Trung Quốc, Ấn Độ, tuy nhiên hiện nay loài cây này cũng được trồng rất phổ biến ở các nước nhiệt đới và ôn đới thuốc châu Á, Châu Âu (như Đức, Pháp, Ý, Tây Ban Nha, các nước thuộc Liên Xô cũ…). Húng quế ở các nước này chủ yếu trồng để sử dụng lá và cất tinh dầu làm thuốc hay sử dụng trong công nghiệp.

Ở Việt Nam, Húng quế trước đây được trồng chủ yếu để lấy lá và ngọn làm gia vị. Sau năm 1975, được trồng ở quy mô lớn tại một số tỉnh miền bắc để cất lấy tinh dầu Húng quế sử dụng trong công nghiệp trong nước và xuất khẩu.

Ở miền nam Việt Nam, Húng quế được trồng để làm gia vị và ngoài ra người ta còn thu hoạch quả để ăn giải nhiệt hay còn gọi với tên là hạt é.

Lá và ngọn có hoa (Herba Ocimi) được phơi hay sấy khô để sử dụng làm thuốc, hoặc có thể cất lấy tinh dầu toàn cây.

Bộ phận sử dụng

Các bộ phận khác nhau của Húng quế sẽ được sử dụng tùy theo nhu cầu và mục đích:

• Điều trị bệnh hoặc làm gia vị: Bộ phận sử dụng là toàn cây, ngọn có hoa và lá được sử dụng nhiều nhất.

• Thu tinh dầu: Toàn cây, sử dụng cây tươi hoặc để héo.

• Thức uống giải nhiệt: Quả của Húng quế (hạt é) được sử dụng ngâm vào nước để uống như một dạng thức uống phổ biến.

Hạt é, thức uống giải nhiệt thông dụng được lấy từ cây húng quế

Trước đây Húng quế được sử dụng làm gia vị. Ngoài ra còn thu hoạch hạt để làm thức uống giúp giải khát và hỗ trợ giảm tình trạng táo bón.

Chống táo bón: Hạt Húng quế từ 6 - 12g, cho vào nước, đợi khoảng 5 phút cho hạt nở ra chất nhầy rồi uống.

Một số nước khác trên thế giới trồng Húng quế để điều chế và thu hồi tinh dầu, hoặc có thể sử dụng để làm thuốc, chữa bệnh đau dạ dày, ăn khó tiêu, chữa đau và sâu răng, nấu nước để súc miệng, hoặc dùng để xông cho ra mồ hôi chữa cảm. Liều dùng: Từ 10 đến 25g mỗi ngày, dùng dưới dạng sắc hoặc thuốc pha.