Hương gia bì (Vỏ rễ)

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng Việt:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Hương gia bì (Vỏ rễ)

Tên khác:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Bắc ngũ gia bì; hương ngũ gia

Tên khoa học:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Periploca sepium Bge.

Đặc điểm tự nhiên

Cây bụi rụng lá, cao đến khoảng 4m. Cuống lá khoảng 5mm; phiến lá hình trứng thuôn dài, kích thước 5 – 9 × 1,5 – 2,5cm, phiến mỏng, gốc hình nêm, đỉnh nhỏ dần; gân bên có 20 – 25 đôi. Cụm hoa xim mọc thường mọc thành đôi trên các cành bên, ít hoa. Cuống nhỏ khoảng 2cm. Lá đài hình trứng - tam giác, kích thước 3 x 2mm.

Tràng hoa chủ yếu màu tím, dài khoảng 1,5cm; đường kính ống tràng 3mm; các thùy hình mũi mác thuôn dài, kích thước 8 × 4mm, cong nhiều, gần mép có lông cứng, càng về gần nhị hoa màu tràng hoa nhạt dần, trên tràng hoa có thêm 5 thuỳ phụ không lông, nhỏ, dài. Quả nang hình trụ, kích thước 7 – 12cm × 5mm, mọc theo cặp, nối nhau ở đầu. Hạt hình thuôn dài, 7 x 1mm; có mào lông khoảng 3cm.

Mùa ra hoa: Từ tháng 6 đến tháng 7.

Quả và nhựa cây đều có độc.

Cây hương gia bì trong tự nhiên

Dược liệu phơi khô: Mảnh vỏ dày từ 0,5 - 3mm có hình ống hoặc hình máng, dài 3 - 17cm hoặc có thể dài hơn, thường cuộn tròn thành ống. Mặt ngoài màu vàng nâu, xù xì, có các đường vân nứt dọc, không đều, dễ bong. Nhẹ, giòn, dễ gãy, vị đắng, mùi thơm hắc đặc biệt.

Phân bố, thu hái, chế biến

Cây Hương gia bì mọc ở đồng bằng, ven rừng, sườn núi Trung Quốc ngoại trừ các tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây, Hải Nam và Đài Loan.

Cây Hương gia bì được trồng khá phổ biến tại Trung Quốc

Vỏ rễ đào vào mùa xuân và mùa thu, loại bỏ tạp chất, rửa sạch, ngâm mềm, thái thành từng lát dày, phơi nắng hoặc sấy khô.

Bộ phận sử dụng

Bộ phận sử dụng của cây Hương gia bì: Vỏ rễ đã phơi hay sấy khô (Cortex Periplocae).

Ngày dùng từ 6 - 12g vỏ rễ phơi khô, dùng sắc thuốc hoặc ngâm rượu uống. Có thể phối hợp Hương gia bì với các vị thuốc khác hoặc dùng riêng.