Lá trầu không

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Lá trầu không.

Tên khác: Lá trầu cay, Lá trầu lương, Lá thổ lâu đằng.

Tên khoa học: Piper betle L., họ Hồ tiêu (Piperaceae).

Đặc điểm tự nhiên

Trầu không là một cây mọc leo với thân nhẵn. Cành của cây có hình dạng trụ, nhẵn và có khía dọc, và thường có bén rễ ở những mấu. Lá của trầu không mọc đơn lẻ, có cuống kéo dài, có chiều dài từ 1,5 đến 3,5cm. Phiến lá có hình trái xoan, dài khoảng 10 đến 13cm và rộng từ 4,5 đến 9cm. Đầu lá của lá trầu không có hình tim (đối với những lá ở phần gốc), và các lá có hai mặt nhẵn. Mặt trên của lá có bề mặt sẫm bóng, trong khi mặt dưới có gân lá rõ nét.

Cụm hoa của trầu không mọc thẳng đứng từ kẻ lá và có chiều dài ngắn. Lá bắc của hoa có hình tròn hoặc hình trái xoan. Hoa đực của cây có cuống dài và có lông, với nhị có chiều dài ngắn. Hoa cái có chiều dài khoảng 5cm, và cuống của hoa cũng được phủ bởi lớp lông dày. Quả trầu không là một quả mọng, có hình tròn và có lông ở phần đỉnh, không có vòi sót lại. Toàn bộ cây trầu không có một hương thơm từ tinh dầu và có một vị cay.

Trầu không phải là loại cây thích ứng với môi trường ẩm ướt, mà thích ánh sáng và có thể chịu được ánh sáng yếu. Cây phát triển tốt trong mùa mưa ẩm, với nhiệt độ trung bình từ 22 đến 26 độ Celsius, và lượng mưa từ 2000 đến 3500mm mỗi năm. Trầu không thích đất giàu chất hữu cơ và có thành phần sét cao, và thích đất có độ pH từ 6 đến 7.

Trầu không là loại cây leo, nên khi trồng cần có giá thể như thân cây gỗ, cây cau hoặc tường nhà, hoặc có giàn đỡ để cây leo bám. Cây trầu không thường cần mất từ 3 đến 4 năm trước khi cho hoa và quả. Hiện chưa có quan sát về việc trầu không mọc từ hạt, nhưng trầu không có khả năng tái sinh dinh dưỡng rất mạnh mẽ.

Cây trầu không là loài cây quen thuộc được trồng ở khắp nơi tại Việt Nam

Phân bố, thu hái, chế biến

Phân bố: Hiện nay, trầu không được trồng ở khắp nơi tại Việt Nam, trừ vùng núi cao có khí hậu lạnh, trên độ cao 1500m. Cây trầu không thường được trồng trong vườn nhà, trang trại (ở miền Nam) và thậm chí trên các cánh đồng. Việc trồng trầu không tại Việt Nam cũng như ở các nước châu Á khác thường liên quan mật thiết đến tục ăn trầu của người dân.

Thu hái: Lá trầu không có thể thu hoạch quanh năm.

Chế biến: Lá trầu không thích hợp để sử dụng trực tiếp hoặc để làm khô và nghiền thành bột để sử dụng.

Bộ phận sử dụng

Lá trầu không được sử dụng làm thuốc hoặc ăn với cau.

Lá trầu không gắn liền với tục ăn trầu của người dân ta

Thường thì lá trầu không được sử dụng với liều lượng 8 - 10g mỗi ngày. Thay vào đó, lá trầu không thường được sử dụng dưới dạng thuốc sắc. Thay vào đó, lá trầu không thường được giã nát và đắp lên da hoặc ngâm lá trong nước để sử dụng như một chất rửa.