Lactobacillus rhamnosus

Lactobacillus rhamnosus là gì?

Lactobacillus rhamnosus là một loại vi khuẩn có lợi thuộc chi Lactobacillus, nhóm vi khuẩn thường cư trú tại ruột non, đại tràng, miệng và âm đạo của con người. Đây là một loại probiotic, vi sinh vật sống có lợi cho sức khỏe khi được tiêu thụ với liều lượng phù hợp.

Lactobacillus rhamnosus là một loại lợi khuẩn

Chủng Lactobacillus rhamnosus nổi tiếng nhất là Lactobacillus rhamnosus GG (LGG), được phân lập vào năm 1983 bởi Sherwood Gorbach và Barry Goldin, hai nhà khoa học người Mỹ, và hiện được sử dụng phổ biến trong y học, thực phẩm và chăm sóc sức khỏe.

Loài vi khuẩn này có khả năng sống sót trong môi trường acid của dạ dày và mật, cho phép nó tồn tại khi đi qua đường tiêu hóa, từ đó giúp phát huy các lợi ích sinh học đa dạng.

Điều chế sản xuất Lactobacillus rhamnosus

Việc sản xuất Lactobacillus rhamnosus trong quy mô công nghiệp được thực hiện thông qua quá trình nuôi cấy vi sinh vật trong điều kiện kiểm soát chặt chẽ. Dưới đây là các bước chính:

• Chọn lọc chủng giống: Chủng Lactobacillus rhamnosus được chọn dựa trên đặc tính sinh học ổn định, khả năng sống sót trong môi trường tiêu hóa, và tính an toàn cho người dùng.
• Nuôi cấy: Vi khuẩn được nuôi trong môi trường dinh dưỡng chứa các nguồn carbon (glucose, lactose) và nitrogen (pepton, cao nấm men) dưới điều kiện nhiệt độ khoảng 37°C trong điều kiện yếm khí.
• Thu hoạch và cô đặc: Sau khi nuôi đạt mật độ vi khuẩn mong muốn, dịch nuôi cấy được ly tâm hoặc lọc để thu sinh khối vi khuẩn.
• Bảo quản: Vi khuẩn được làm khô bằng phương pháp đông khô (lyophilization) để giữ lại hoạt tính sinh học. Sau đó, chúng được đóng gói trong các chế phẩm dạng viên nang, bột, hoặc bổ sung vào thực phẩm.

Lactobacillus rhamnosus được sản xuất thông qua quá trình nuôi cấy vi sinh vật

Cơ chế hoạt động

Lactobacillus rhamnosus hoạt động theo nhiều cơ chế sinh học khác nhau để mang lại lợi ích cho sức khỏe con người, bao gồm:

• Cạnh tranh với vi khuẩn gây bệnh: Vi khuẩn này bám vào niêm mạc ruột, chiếm chỗ và cạnh tranh chất dinh dưỡng với các vi khuẩn gây hại, ngăn chúng phát triển.
• Sản xuất acid lactic và acid hóa môi trường: Giúp giảm pH đường ruột, tạo điều kiện bất lợi cho các vi khuẩn có hại.
• Kích thích hệ miễn dịch: Lactobacillus rhamnosus có khả năng hoạt hóa đại thực bào, tế bào T và điều hòa đáp ứng miễn dịch niêm mạc ruột.
• Sản xuất các chất kháng khuẩn tự nhiên: Như bacteriocin, chất ức chế sự phát triển của các vi sinh vật có hại.
• Tương tác với trục ruột-não (gut-brain axis): Một số nghiên cứu cho thấy Lactobacillus rhamnosus có ảnh hưởng tích cực đến sức khỏe tâm thần thông qua điều hòa chất dẫn truyền thần kinh và giảm viêm hệ thần kinh.

Lactobacillus rhamnosus có cơ chế hoạt động thông qua tương tác trục não-ruột

Cách dùng

Lactobacillus rhamnosus thường được sử dụng dưới dạng:

• Viên nang, viên nén;
• Gói bột hòa tan;
• Men vi sinh dạng nước;
• Thực phẩm bổ sung (sữa chua, kefir...).

Lợi khuẩn này có thể được sản xuất dưới dạng viên nang, viên nén

Liều dùng

Liều khuyến nghị tùy vào độ tuổi và tình trạng sức khỏe, thường dao động từ 1 tỷ đến 10 tỷ CFU (đơn vị tạo khuẩn lạc) mỗi ngày.

Một số lưu ý về cách sử dụng Lactobacillus rhamnosus:

• Nên dùng lúc đói để lợi khuẩn dễ sống sót qua dạ dày acid.
• Không dùng chung với kháng sinh, nếu cần, nên cách nhau ít nhất 2 giờ.
• Duy trì đều đặn 2 đến 4 tuần mới thấy hiệu quả rõ rệt.

Trong công nghiệp thực phẩm

Lactobacillus rhamnosus ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực của đời sống, từ công nghệ thực phẩm đến y học và chăm sóc cá nhân. Trong ngành thực phẩm chức năng và công nghệ lên men, L. rhamnosus thường được bổ sung vào các sản phẩm như sữa chua, kefir, phô mai mềm và đồ uống probiotic. Việc đưa lợi khuẩn này vào chế phẩm thực phẩm không chỉ giúp cải thiện giá trị dinh dưỡng mà còn góp phần cân bằng hệ vi sinh đường ruột của người tiêu dùng. Đặc biệt, L. rhamnosus có khả năng chịu được môi trường acid và muối mật, nên vẫn giữ được hoạt tính sinh học cao sau khi đi qua hệ tiêu hóa, điều này giúp tăng hiệu quả hấp thụ khi sử dụng qua đường ăn uống.

Trong dược phẩm và y học

Trong lĩnh vực dược phẩm và y học, Lactobacillus rhamnosus được ứng dụng trong các chế phẩm men vi sinh dạng viên nang, gói bột hoặc dung dịch để hỗ trợ điều trị các rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy do kháng sinh, hội chứng ruột kích thích, đầy hơi hoặc táo bón. Ngoài ra, lợi khuẩn này còn có mặt trong các sản phẩm điều trị phụ khoa, thường được kết hợp với các chủng khác như L. reuteri nhằm phục hồi hệ vi sinh vùng âm đạo sau điều trị bằng kháng sinh hoặc nấm. Một số nghiên cứu cũng đã và đang tìm hiểu ứng dụng của L. rhamnosus trong việc giảm nguy cơ dị ứng ở trẻ em, hỗ trợ sức khỏe tâm thần và tăng cường miễn dịch cho người cao tuổi.

Trong chăm sóc cá nhân

Không chỉ giới hạn trong lĩnh vực dinh dưỡng hay điều trị, Lactobacillus rhamnosus còn được ứng dụng trong các sản phẩm chăm sóc cá nhân, đặc biệt là các sản phẩm dành cho vùng kín nữ giới như gel rửa phụ khoa hoặc viên đặt âm đạo. Với khả năng tạo ra môi trường acid nhẹ và ức chế vi khuẩn/nấm gây bệnh, L. rhamnosus giúp duy trì cân bằng vi sinh vùng niêm mạc và phòng ngừa viêm nhiễm một cách tự nhiên, an toàn. Trong tương lai, với sự phát triển của công nghệ sinh học và xu hướng “cá nhân hóa dinh dưỡng – chăm sóc sức khỏe”, các sản phẩm chứa Lactobacillus rhamnosus hứa hẹn sẽ ngày càng phổ biến và đa dạng, góp phần nâng cao chất lượng sống và phòng ngừa bệnh tật theo hướng bền vững và thân thiện với cơ thể.

Lactobacillus rhamnosus được ứng dụng trong các sản phẩm chăm sóc vùng kín nữ giới