Miết giáp

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Miết giáp

Tên khác: Mai ba ba; Biết giáp; Cước ngư giáp; Thủy ngư giáp; Miết xác

Tên khoa học: Carapax Trionycis

Đặc điểm tự nhiên

Ba ba là một loài bò sát ba móng, sống ở các ao hồ, sông đầm nước ngọt. Thường có nhiều kích thước khác nhau, chủ yếu là loại nhỏ nhưng cũng có những con dài đến 1m. Đầu tròn với cái miệng nhọn ra trước. Cổ khá dài, tụt vào hoặc dễ dàng vươn dài ra. Mai hình bầu dục dài 10 – 20cm, rộng từ 8,5 – 16,5cm, nhô dần lên ở phía giữa, có khía dọc, đồng thời có những mảnh dẹt tạo vết hình lục giác mờ, cấu tạo bởi chất sừng, bên ngoài phủ da mềm màu xám đen. Dưới bụng Ba ba cũng có thêm một phiến giáp phẳng khác, tách biệt với phiến ở lưng. Mỗi chân mang 3 móng, 2 chân trước dài hơn 2 chân sau. Phía sau không có đuôi.

Ba ba là một loài bò sát ba móng, sống ở các ao hồ, sông đầm nước ngọt

Phân bố, thu hái, chế biến

Phân bố

Ở nước ta, Ba ba phân bố chủ yếu ở miền Bắc và miền Trung, sống ở ao hồ ở tất cả các độ cao. Trên thế giới, Ba ba sống ở vùng nước ngọt của các quốc gia phía Đông Nam châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, ngoài ra còn gặp ở châu Phi, Bắc Mỹ.

Hiện nay nguồn sử dụng chủ yếu từ nuôi tại các hộ gia đình do nhu cầu ăn uống của con người.

Thu hái và chế biến

Có thể thu bắt từ tháng 3 đến tháng 9 hàng năm nhưng sản lượng cao nhất vào tháng 5 và tháng 7.

Sau khi thu hoạch, cắt phần đầu phơi khô để thu Miết đầu. Phần còn lại đem đun sôi từ 1 – 2 giờ, lấy mai ra loại bỏ phần thịt đem phơi khô. Có thể lấy luôn mai của Ba ba còn sống đem phơi khô thì tốt hơn.

Ba ba có thể thu bắt từ tháng 3 đến tháng 9

Có hai cách chế biến Miết giáp như sau:

• Ngâm mai vào nước gừng rồi phơi khô. Sao với cát nóng hoặc nướng đến khi mặt ngoài có màu hơi vàng, tẩm sơ qua với giấm (tỷ lệ 5 kg mai: 1,5 kg giấm), rửa sạch, phơi khô. Bảo quản nơi khô ráo, tránh sâu mọt.
• Nấu cao: Ngâm mai thu được vào nước tro bếp trong 1 đêm, sau đó rửa sạch rồi tẩm với rượu gừng (50g gừng + 1 lít rượu 40 độ) và đun với nước trong 24 giờ, thu nước đầu, rồi tiếp tục thêm nước đun 24 giờ để thu nước hai, lặp lại nhiều lần và dồn các nước này lại, đem cô ở nhiệt độ trên 70oC đến khi thu được cao (chia thành 2 lớp, màu vàng bóng ở trên và màu nâu đen ở dưới, không tanh).

Bộ phận sử dụng

Bộ phận sử dụng chính của Ba ba là Miết giáp (Carapax Amydae), ngoài ra còn có Miết đầu (Caput Amydae) hoặc thịt Ba ba.

Mỗi ngày dùng từ 10 – 20g bột đã xay, lọc qua rây hoặc 6 – 10g cao đã chế biến ở trên, chia thành 2 lần. Có thể dùng riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác nếu cần.