Một dược (Gôm nhựa)

Tên gọi, danh pháp

Tên tiếng Việt:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Một dược (Gôm nhựa)

Tên khác:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Mộc dược; Mạt dược

Tên khoa học:  <!--td {border: 1px solid #cccccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Commiphora Myrrha Engl

Đặc điểm tự nhiên

Cây gỗ mọc thành bụi nhỏ, cao khoảng 3m, phân nhiều nhánh, vỏ thân màu xám nhạt, sần sùi. Cành non mọc thẳng góc ra từ thân chính và có gai nhọn phân nhánh ở đỉnh. Lá kép lông chim với chỉ 3 lá chét, mọc cách. Phiến lá hình bầu dục, đỉnh tròn, màu xanh. Lá chét giữa lớn hơn 2 lá chét bên, 2 lá này cũng thường rụng sớm. Cuống lá ngắn. Hoa nhỏ, đơn tính, mọc ở nách lá. Hoa có màu trắng hoặc vàng nhạt. Quả hạch, hình trứng, dài từ 1 – 2cm, khi chín có màu nâu, mang đài tồn tại.

Nhựa của Một dược: Nhựa tiết ra dưới dạng giọt, sệt như dầu đặc, màu trắng hoặc vàng nhạt, sau chuyển thành màu vàng sẫm rồi đỏ nhạt, đỏ sẫm.

Nhựa kết thành từng cục hoặc khối, ngoài vỏ đỏ nâu, trong sáng bóng có đốm trắng, khó tán bột, mài với nước trắng như sữa; phơi nắng thì hoá mềm dẻo và thơm, không chảy khi đốt nhưng cháy có mùi thơm nồng.

Phân bố, thu hái, chế biến

Phân bố

Theo Đỗ Tất Lợi, loài này chưa được tìm thấy ở Việt Nam mà chỉ nhập chủ yếu từ Trung Quốc và Trung Quốc thì nhập từ các nước ở khu vực phía Tây Phi, vùng Hồng Hải, Somali, Ả Rập.

Thu hái và chế biến

Rạch vào vùng vỏ thân và tiến hành thu lấy phần nhựa chảy ra.

Cây Một dược (Commiphora myrrha (Nees))

Bộ phận sử dụng

Gôm nhựa chảy tự nhiên từ kẽ nứt của cây.

Dùng 6 – 12g mỗi ngày.