Nấm hương

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Nấm hương

Tên khác: Bioc hom, lét lang

Tên khoa học: Lentinus edode_s (Berk.) Sing; _Agaricus rhinozerotis Berk.

Đặc điểm tự nhiên

Nấm hương bao gồm cuống (chân) nấm đính vào giữa mũ nấm. Chân nấm hình trụ hẹp dài 3 – 10 cm, màu nâu sẫm, thường bị xẻ như bị rách, gốc cuống phân biệt hẳn với vỏ cây chủ. Mũ nấm còn gọi là chụp hay tai nấm, đường kính 4 – 8 cm, có mặt trên màu nâu, mặt dưới có nhiều bản mỏng tỏa từ chân nấm ra mép mũ mang bào tầng phủ trên mặt ngoài của các bản mỏng đó. Thịt nấm màu trắng, toàn thân nấm tỏa ra mùi thơm đặc biệt. Mùa sinh sản từ tháng 11 đến tháng 12.

Nấm hương có mùa sinh sản vào tháng 11, tháng 12

Phân bố, thu hái, chế biến

Phân bố

Nấm hương phân bố ở một số vùng núi cao nhiệt đới và cận nhiệt châu Á. Ở Việt Nam, Nấm hương được tìm thấy trong các rừng kín xanh ẩm mát trên núi cao ở một số tỉnh như Lào Cai, Lai Châu, Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Kạn, Thái Nguyên, Hà Giang, Hòa Bình…

Trước đây, Nấm hương được thu hoạch từ việc mọc hoang dại trong tự nhiên trên giá thể là các cây gỗ đã bị chết khô của các loại cây như cây côm, giẻ sồi, đỏ ngọn, re đỏ, giẻ đỏ, sồi bộp... Hiện nay, nhiều dân địa phương đã có kinh nghiệm trồng nấm hương bằng cách cắt gỗ thành từng khúc 1 – 1,2 m, dùng dao hoặc rìu chặt gỗ thành vết hoặc dùng đục đục thành lỗ nhỏ trên mặt, sau đó cho cây giống nấm hoặc tưới thứ nước kích thích cho nấm mọc tự nhiên.

Ở một số nơi, người ta ngâm nấm hương vào nước một đêm, sau đó lấy nước đó làm giống hoặc giã nhỏ nấm hương khô với gừng để xát vào vết chặt hay lỗ đục, có nơi đơn giản chỉ dùng nước vo gạo tưới vào gỗ. Gỗ khúc có thể nuôi nấm hương liên tục từ 2 – 5 năm, tùy loại gỗ. Huyện Sa Pa đã thành lập trại nghiên cứu Nấm hương, trại đã nhân giống và phát triển giống nhanh, rẻ, chủ động từ bào tử nấm hoang dại, ngoài ra trại cũng nghiên cứu các loại gỗ, điều kiện tự nhiên, thời vụ và kỹ thuật cấy nấm để đảm bảo thành công trong nuôi trồng Nấm hương.

Thu hái, chế biến

Sau khi nấm mọc 5 – 6 ngày, người ta sẽ hái nấm (nếu thời tiết có mưa phùn), nếu trời khô hanh thu hoạch nấm sau 12 – 15 ngày. Sau khi hái nấm, đem phơi nắng hoặc sấy trên bếp đun, tuy nhiên khi đem phơi nắng thì nấm sẽ giữ được màu sắc và hương thơm hơn khi sấy trên bếp, nấm có mùi khói và màu sẫm hơn.

Nấm hương rất quen thuộc trong đời sống hàng ngày

Bộ phận sử dụng

Toàn cây Nấm hương.

Toàn bộ cây Nấm hương đều có thể sử dụng được

Chữa lỵ: Ngày dùng 4 – 6 g Nấm hương đốt tồn tính.

Chữa chứng tê dại, thân thể suy nhược, chảy máu chân răng, tổn thương huyết quản: 6 – 8 g nước sắc uống.