Ngô công

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Ngô công

Tên khác: Con rết; Thiên long; Bách túc trùng; Bách cước

Tên khoa học: Scolopendra morsitans L. thuộc họ Rết (Scolopendridae)

Đặc điểm tự nhiên

Mỗi con dài từ 7 – 15cm, có khi dài đến 20cm, chia thành 20 – 22 khoanh đốt đồng đều nhau, mỗi khoanh đốt mang một cặp chân ở hai bên hơi cong về phía sau. Đầu tròn ngắn, có hai râu (xúc giác) dài hơn chân, chẻ ngang. Bên trong miệng có nhiều răng nhọn sắc và tuyến độc. Đốt cuối nhỏ thường không có chân, nhưng phần đuôi lại mang hai chân dài, duỗi thẳng. Lưng Rết có màu nâu đỏ hoặc nâu đen, bụng màu vàng nâu.

Dược liệu đạt yêu cầu sẽ có các đặc điểm: Dài, thẳng, dẹt, đầu thân màu nâu đỏ hoặc nâu đen, óng ánh, bụng nhăn nheo, màu vàng nâu, mặt cắt ngang cho thấy ở giữa rỗng, còn đủ chân màu vàng.

Ngô công có chiều dài từ 7-15cm

Phân bố, thu hái, chế biến

Phân bố

Ngô công được tìm thấy ở nhiều nước châu Á trong đó có Việt Nam. Đây là loài thích hợp với nơi tối và ẩm thấp như dưới các tảng đá, lá khô, gỗ mộc, nhà tranh, vách đất, dưới đáy kệ, chum, vại. Ngô công ăn sâu bọ để sống. Thường đẻ trứng từ tháng 3 đến tháng 5, Ngô công con mới nở màu trắng, sau lột xác biến thành màu nâu đỏ.

Ở một số nước như Hàn Quốc, Trung Quốc, người ta tiến hành nuôi Ngô công để làm thuốc.

Thu hái và chế biến

Thu bắt những con Ngô công kích thước đạt yêu cầu, vào mùa xuân hoặc mùa hè, sau đó treo lên cho thẳng để phơi hoặc sấy khô. Bỏ đầu, đuôi, chân khi dùng. Có thể bọc bằng lá bạc hà rồi nướng.

Bảo quản trong lọ hoặc hộp kín để tránh ẩm.

Có thể ngâm rượu theo phương pháp như sau: Nhúng Ngô công sống vào nước nóng khoảng 70 – 80oC hoặc dùng Ngô công khô ngâm với rượu 90 độ, thời gian ngâm càng dài càng tốt.

Ngô công (Scolopendra morsitans L)

Bộ phận sử dụng

Dùng nguyên con có thể bỏ đầu, đuôi, chân.

Thường bỏ đầu, đuôi, chân để sử dụng

Ngày dùng từ 3 - 5g trong các bài thuốc.