Nhàu (Rễ)

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Nhàu, Nhàu lớn, Cây ngao, Nhàu rừng, Nhàu núi, Noni fruit.

Tên khoa học: Morinda citrifolia L. thuộc Họ Cà phê – Rubiaceae.

Đặc điểm tự nhiên

Cây nhàu là cây nhỡ hay cây gỗ, thân hoàn toàn nhẵn, cao khoảng từ 6 đến 8m. Cây có nhiều cành to, thường mọc hoang dọc bờ sông, suối hay những nơi ẩm thấp. Lá cây có hình bầu dục rộng hoặc bầu dục thuôn (ít khi). Phần chóp lá có mũi nhọn ngắn, tù hoặc nhọn và có góc ở gốc lá. Chiều dài lá từ 12 – 30 cm, chiều rộng từ 6 – 15 cm. Bề mặt lá bóng loáng và có dạng màng, đơn giản, màu xanh đậm và có gân sâu.

Cây ra hoa và kết trái gần như quanh năm. Hoa nhàu màu trắng, mọc hợp thành đầu, có đường kính từ 2 – 4 cm.

Quả nạc, gồm nhiều quả mọng nhỏ, bóng, có màu vàng lục nhạt, dính vào nhau, chính giữa có một nhân cứng, nhân dài chừng 6 – 7mm, ngang chừng 4 – 5mm, chứa mỗi cái 2 hạch có 1 hạt. Hình dạng quả như quả trứng, xù xì, khi non có màu xanh nhạt, và chuyển thành màu trắng hoặc hồng khi chín, có mùi cay nồng khi chín, kích thước dài từ 5 – 6cm. Hạt có phôi nhũ cứng.

Quả nhàu có màu vàng lục nhạt, khi chín có mùi cay nồng

Phân bố, thu hái, chế biến

Cây mọc rải rác trong rừng thường xanh, nơi gần mép nước hoặc trên các bờ cát hoặc đá trống. Cây chịu được mặn, điều kiện khô hạn và đất thứ sinh. Ở Việt Nam, cây nhàu khá phổ biến, thường thấy nhiều ở miền Nam và miền Bắc nước ta, hoặc các vùng Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế. Ngoài ra, cây còn được tìm thấy ở Ấn Độ, Mianma, các nước nhiệt đới châu Á và Australia.

Cây nhàu được thu hái quanh năm, trong đó rễ nhàu thường được sử dụng nhiều nhất. Sau khi thu hoạch, rễ nhàu được phơi hay sấy khô, các bộ phận khác dùng tươi.

Nhàu được thu hái quanh năm

Bộ phận sử dụng

Bộ phận sử dụng của nhàu gồm: Rễ, quả, lá và vỏ cây.

Quả nạc, gồm nhiều quả mọng nhỏ, bóng

Rễ nhàu được dùng chữa cao huyết áp. Liều dùng 30 – 40g rễ nhàu, sắc và uống hằng ngày thay nước chè. Duy trì sử dụng 15 ngày sẽ thấy huyết áp có cải thiện. Có thể bớt liều dần sau đó nhưng phải uống duy trì khoảng 2 – 3 tháng để huyết áp ổn định.

Đối với những người hay nhức đầu chóng mặt, dùng 8 – 10g lá nhàu sắc với 500ml nước chia làm 2 lần uống trong ngày.

Chữa nhức mỏi tay chân, đau lưng: Dùng 300g quả nhàu non thái mỏng sao khô ngâm trong 2 lít rượu. Uống ngày 2 lần, mỗi lần 30 – 40ml.

Chữa lỵ, tiêu chảy, cảm sốt: Dùng 3 – 6 lá nhàu tươi nấu với 500ml nước đến khi sắc lại còn 200ml. Mỗi ngày dùng 1 thang, liên tục 2 – 5 ngày.