Sa sâm (Rễ)

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Sa sâm.

Tên khác: Sa sâm Bắc, Sâm cát, Bạch sâm, Xà lách biển, Sa sâm nam. Hải cúc.

Tên khoa học: Glehnia littoralis F. Schmidt ex Miq.

Đặc điểm tự nhiên

Sa sâm là loại cây thân thảo sống lâu năm, chiều cao cây trung bình từ 15 - 25cm. Rễ mềm, mọc thẳng và có màu vàng nhạt. Thân mọc đối, mỗi đốt có khoảng 2 - 3 đốt.

Lá dài, có lông, có 6 - 7 thùy, dài trung bình 4 - 8cm. Các lá gốc được xếp thành hình hoa thị xung quanh thân cây. Các mép lá không đều và có răng cưa thưa. Hoa mọc ở gốc và cuống ngắn, màu vàng. Quả đóng, hơi thuôn nhọn ở đầu, dài 4 mm.

Phân bố, thu hái, chế biến

Sa sâm nam

Chỉ phân bố ở ven biển và các đảo lớn, từ Quảng Ninh, Hải Phòng đến Đồng Nai. Cây cũng được tìm thấy ở các vùng ven biển phía nam Trung Quốc (đảo Hải Nam), Ấn Độ, Ai Cập và một phần của Châu Phi.

Vào cuối mùa xuân và đầu mùa hè năm sau, chồi mới sẽ mọc khắp rễ và gốc. Cây ưa sáng, chịu mặn, thường gặp ở các bãi cát ven biển, mọc thành cụm hoặc mọc rải rác thành từng cụm riêng lẻ với một số vị thuốc khác như rau muống biển, rau ngổ, dừa cạn, củ gấu biển ... ăn quả hàng năm; quả chùm ngây có lông. có lợi cho việc phân tán gió.

Cây Sa sâm nam

Sa sâm bắc

Có nguồn gốc từ Đông Á, nó được trồng rộng rãi ở Trung Quốc và Nhật Bản. Đầu những năm 1960, cây được du nhập từ Trung Quốc vào Việt Nam, cây trồng tại Trại cây thuốc Sapa (Viện Nghiên cứu cây thuốc) đã thích nghi và cho quả, hạt già rơi xuống đất tự nảy mầm. Tuy nhiên, gần đây cây bị mất giống do không được chú trọng nghiên cứu và phát triển.

Thu hái vào mùa hè hoặc mùa thu, đào bỏ rễ, cắt bỏ thân và bỏ rễ, rửa sạch, phơi nắng hoặc đông lạnh hoặc sấy khô cho đến khi se lại, ngâm trong nước sôi, bóc vỏ, phơi nắng hoặc đông lạnh. Khi dùng loại bỏ tạp chất và các phần cơ thể còn sót lại, hơi mềm rồi cắt thành từng đoạn.

Cây Sa sâm bắc

Bộ phận sử dụng

Rễ.

Sa sâm được dùng chủ yếu dưới dạng thuốc sắc. Có thể dùng riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác tùy theo mục đích sử dụng. Chỉ sử dụng 10 - 15 gam mỗi ngày.

Sa sâm có tác dung chữa phong nhiệt, ho khan, ho mãn tính, lao phổi có đờm lẫn máu