Sữa
Tổng quan & Dược lý
Tên gọi, danh pháp
Tên Tiếng Việt: Hoa sữa.
Tên gọi khác: <!--td {border: 1px solid #ccc;}br {mso-data-placement:same-cell;}--> Mồng cua; mò cua; mùa cua.
Tên khoa học: Alstonia scholaris (L.) R. Br. – Echites scholaris L. Họ Apocynaceae. Họ Trúc đào (Apocynaceae) bao gồm khoảng 250 chi và 2000 loài cây nhiệt đới, cây bụi và dây leo. Họ này được biết đến với những loại cây có hoạt tính sinh học và dược tính rất cao.
Hoa sữa
Đặc điểm tự nhiên
Cây Hoa sữa có kích thước từ trung bình đến lớn, thường cao tới 20m và rộng 10m. Vỏ cây trưởng thành của nó có màu xám, gần như không mùi và rất đắng, cây có nhiều nhựa màu trắng đục và có vị đắng.
Lá
Lá mọc thành chùm từ ba đến mười lá; cuống lá dài 1 – 3cm (0,39 – 1,18 inch); hình trứng hẹp đến hình trứng rất hẹp, gốc hình nón, đỉnh thường tròn. Mặt trên của lá bóng, trong khi mặt dưới có màu xám.
Hoa
Hoa màu trắng, trắng xanh kem, vàng hoặc kem, thường tạo thành chùm.Những bông Hoa riêng lẻ có mùi thơm nhẹ, nhưng cây nở rộ tỏa ra hương thơm nồng nặc. Nguồn mật hoa phong phú và được thụ phấn bởi côn trùng như các loại bướm và ong. Sự nở hoa xảy ra mỗi năm một lần thường từ tháng 10 đến tháng 3.
Quả
Quả cây Hoa sữa dài từ 25 - 50cm, gầy, mọc thõng xuống, màu nâu, có gân dọc. Hạt nhiều, nhỏ dẹt, dài 7mm, rộng 2,5mm, hai đầu tròn hoặc cụt, trên mặt có lông màu nâu nhạt. Quả già tự tách làm 2 mảnh. Hạt có túm lông, phát tán nhờ gió.
Phân bố, thu hái, chế biến
Phân bố
Cây Hoa sữa có nguồn gốc từ các vùng sau:
Trung Quốc: Quảng Tây, Vân Nam.
Tiểu lục địa Ấn Độ: Bangladesh, Ấn Độ, Nepal, Pakistan, Sri Lanka.
Đông Nam Á: Campuchia, Lào, Indonesia, Malaysia, Myanmar, Papua New Guinea, Philippines, Thái Lan, Việt Nam.
Úc: Queensland.
Ở Việt Nam, cây Hoa sữa được trồng và mọc hoang nhiều, đặc biệt là ở các tỉnh miền Bắc như Hà Nội, Nam Định.
Thu hái – sơ chế
Vỏ cây được thu hái quanh năm nhưng thời điểm tốt nhất là vào mùa xuân hạ. Vì lúc này cây chưa ra Hoa và quả nên dưỡng chất còn tập trung nhiều ở vỏ. Sau khi hái vỏ về, đem cạo bỏ lớp vỏ bần bên ngoài rồi phơi/ sấy khô để dùng dần.
Bộ phận sử dụng
Vỏ thân đã cạo bỏ lớp bần phơi hay sấy khô dùng làm thuốc.
Liều lượng & Cách dùng
Vỏ cây sữa được sử dụng ở dạng sắc uống, cao lỏng hoặc dạng thuốc bột. Liều dùng tham khảo là 1 - 3g bột vỏ phơi khô dạng thuốc sắc hoặc cao lỏng. Có thể dùng dưới dạng rượu thuốc.
