Thổ hoàng liên (Thân rề)

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Thổ hoàng liên.

Tên gọi khác: Hoàng liên đuôi ngựa, mã vĩ hoàng liên (TQ).

Tên khoa học: Thalictrum foliolosum DC.

Chi: Thalictrum. Chi Thalictrum thuộc phân họ Thalictroideae của Ranunculaceae và phân họ này bao gồm các chi sau Aquilegia, Dichocarpum, Enemion, Isopyrum, Leptopyrum, Paraquilegia, Paropyrum, Semiaquilegia, Thalictrum, và Urophysa. Thalictrum bao gồm 200 loài, phân bố ở Châu Á, Châu Âu, Châu Phi, Bắc Mỹ và Nam Mỹ.

Đặc điểm tự nhiên

Thổ hoàng liên là một loại thảo mộc lâu năm thuộc họ Ranunculaceae đã được sử dụng để chữa sốt cao, viêm, đau dạ dày và sốt rét trong các loại thuốc truyền thống của Trung Quốc trong nhiều thế kỷ.

Thổ hoàng liên là một loại thảo mộc lâu năm thuộc họ Mao lương Ranunculaceae, mọc thẳng, cứng, sống lâu năm, có thể cao tới khoảng 2,5m. Thân cây phân nhánh nhẵn và có màu nhạt. Các lá kép hình lông chim với các lá đơn dài 4 – 6mm, hình cầu và hơi chia thùy. Gốc ghép có dạng xơ, màu nâu vàng, giống như cam thảo, nhưng có nhiều nút và cực kỳ đắng.

Phân bố, thu hái, chế biến

Phân bố

Thổ hoàng liên là loài thực vật phân bố rộng rãi ở vùng Himalaya kéo dài Ấn Độ, Nepal, Bhutan, Đông Nam Tây Tạng và Miến Điện giữa các dải độ cao 1000–3400m. Ở Ấn Độ, nó được ghi nhận ở Jammu và Kashmir, Himachal Pradesh, Punjab, Uttar Pradesh, Delhi, Sikkim, Arunachal Pradesh, Meghalaya, Bihar, Orissa, Andhra Pradesh và Tamil Nadu. Ở Himachal Pradesh, nó phân bố ở nhiều vùng khác nhau như các quận Chamba, Kangra, Kinnaur, Kullu, Mandi, Lahaul-Spiti, Solan, Shimla và Sirmour ở độ cao 3000m.

Ở Việt Nam, Thổ hoàng liên mới phát hiện mọc nhiều ở vùng Tây bắc nhiều nhất ở vùng Tủa chùa. Sau đó đã đem trồng thí nghiệm tại vườn thuốc Sa Pa (Lào Cai) và Tam Đảo (Vĩnh Phúc).

Thu hái và chế biến

Thổ hoàng liên thường khai thác vào các tháng 6,7,8. Sau khi thu hái đem về rửa sạch đất cát, phơi hay sấy khô. Không phải chế biến gì đặc biệt.

Bộ phận sử dụng

Bộ phận dùng làm thuốc chủ yếu là thân rễ (Rhizoma Thalictri).

Thân rễ cây thổ hoàng liên được dùng làm thuốc

Ngày dùng từ từ 4 - 6g chia làm 2-3 lần uống dưới dạng thuốc bột hay làm thành viên.