Xoan trà
Tổng quan & Dược lý
Tên gọi, danh pháp
Tên tiếng Việt: Xoan trà.
Tên gọi khác: Xoan nhừ, Lát xoan, Xoan rừng, Xuyên cóc, tại Trung Quốc gọi là Nam toan táo.
Tên khoa học: Choerospondias axillaris (Roxb.) B.L.Burtt & A.W.Hill
Chi Choerospondias, họ Anacardiaceae, bộ Sapindales.
Đặc điểm tự nhiên
Xoan trà là một cây gỗ lớn, cao khoảng 20m, thân to, thẳng, đường kính có thể lớn đến 1m, vỏ thân cây màu xám nâu. Lá kép lông chim, lẻ, mọc so le, dài từ 20 - 30cm, cuống lá dài 5 - 10cm, với lá chét thì dài từ 7 - 15cm, mọc đối, mép nguyên. Hoa tạp tính khác gốc với hoa đực và hoa giả lưỡng tính màu tím hồng nhạt, gồm nhiều tán tụ, mọc thành các chùy, chùy hoa dài 4 - 12cm; hoa cái mọc đơn ở nách lá phía trên.
Quả hạch, hình giống quả nhót, dài khoảng 2 - 3cm, vỏ bóng, khi sống có màu xanh, vị chua, khi chín ngả vàng, vị ngọt, đỉnh có 5 lỗ nhỏ. Xoan trà rụng lá vào mùa đông, có chu kỳ sai quả hàng năm, cây ra hoa khoảng tháng 4 - 9, ra quả vào tháng 4 - 10 và chín rộ vào cuối tháng 8 đến đầu tháng 11.

Cây Xoan trà
Phân bố, thu hái, chế biến
Phân bố: Cây mọc hoang và được trồng nhiều tại nước ta, phân bố rộng, gặp nhiều ở độ cao dưới 1000m, thích hợp trồng ở nơi có nhiệt độ bình quân khoảng 22,8 độ C, độ ẩm không khí từ 80 - 86%, có thể trồng trên nhiều loại đất khác nhau. Cây phân bố nhiều tại Nhật Bản, Trung Quốc, các nước Đông Nam Á, Ấn Độ.
Thu hái: Tại nước ta, người ta chủ yếu thu hoạch gỗ để làm đồ dùng. Quả và vỏ cây sau khi thu hoạch tiến hành rửa sạch, phơi khô ráo để tích trữ. Có thể dùng tươi.
Chế biến và bảo quản: Nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ẩm mốc, tránh sâu mọt.

Quả Xoan trà khô
Bộ phận sử dụng
Vỏ thân hoặc quả cây Choerospondias axillaris.
Liều lượng & Cách dùng
Thường dùng nấu cao (10kg vỏ thân nấu thành 400ml cao đặc), bôi lên vết bỏng nhẹ.

