Địa liền (Thân rễ)

Theo y học cổ truyền

Theo tài liệu cổ xưa ghi chép, Địa liền có vị cay, tính ôn, quy kinh tỳ và vị, có tác dụng ôn trung tán hàn và trừ thấp. Tác dụng chữa ngực bụng đau lạnh, đau răng và bài khí độc.

Theo y học hiện đại

Dựa trên kinh nghiệm sử dụng làm thuốc thu thập trong dân gian, ở Việt Nam, Địa liền đã được tiến hành nghiên cứu một số công dụng sau:

Tác dụng giảm đau:

Trên mô hình gây đau nội tạng khi tiêm dung dịch acid acetic 0,6% vào khoang bụng của chuột nhắt trắng tạo nên những cơn đau quặn thắt, Địa liền dùng với liều 5g/kg thể trọng chuột, đường uống, một giờ sau khi dùng thuốc người ta nhận thấy công dụng làm giảm 69% số lần xuất hiện cơn đau. Cơn trên mô hình gây đau bằng sức nóng, Địa liền không thể hiện tác dụng giảm đau kiểu morphin.

Tác dụng chống viêm:

Trên mô hình gây phù bàn chân chuột cống trắng bằng cách tiêm nhũ dịch kaolin 10%, Địa liền có tác dụng chống viêm rất rõ rệt, dạng cao cồn với liều 10g/kg thể trọng chuột ức chế viêm đến 63,8%, dạng cao nước với liều 10g/kg thể trọng cũng ức chế viêm 60% (p<0,02). Tinh dầu và dạng tinh thể chiết từ Địa liền cũng có tác dụng ức chế viêm tương tự.

Tác dụng hạ sốt:

Địa liền với liều 5g/kg thể trọng dùng bằng đường uống, sau 2 giờ khi uống thuốc, làm hạ sốt 0,4 - 0,5 độ so với lô đối chứng. Theo tài liệu nước ngoài, Địa liền còn có những tác dụng khác. 

Cao chiết bằng ethanol từ Địa liền có tác dụng gây độc tế bào đối với tế bào carcinom cổ tử cung (Hela) và diệt amip. Các thành phần ethyl cinnamat, p – methoxy – cinnamat và acid p – methoxy cinnamic, có tác dụng diệt dòi bọ. Borneol có tác dụng làm đổ mồ hôi, gây hưng phấn và giảm co thắt.

Địa liền thường được dùng làm thuốc trợ tiêu hoá, làm ngon miệng, chóng tiêu và còn dùng làm thuốc xông. Ngâm rượu dùng xoa bóp chữa phù tê tay chân, tê thấp nhức đầu, đau nhức.

Ngày dùng 2 - 4g dưới dạng thuốc sắc, thuốc bột, thuốc viên hay pha chè để uống.

Địa liền còn dùng trong kỹ nghệ cất tinh dầu chế nước hoa và bảo vệ quần áo chống nhậy.

Bài thuốc Địa liền