Phosphoric acid

Phosphoric acid (H₃PO₄) là một trong những hóa chất vô cơ được sử dụng rộng rãi nhất trong nhiều lĩnh vực công nghiệp và đời sống nhờ tính chất axit yếu, ổn định và ít bay hơi.

• Trong nông nghiệp, đây là nguyên liệu quan trọng để sản xuất phân bón photphat như superphotphat đơn, superphotphat kép và amoni photphat (MAP, DAP), giúp cung cấp phosphat- dưỡng chất thiết yếu cho sự phát triển của cây trồng.
• Trong công nghiệp thực phẩm, Phosphoric acid được dùng làm chất điều chỉnh độ chua (E338) trong nước giải khát có gas, mứt, phô mai chế biến và các sản phẩm sữa. Ngoài ra, nó còn giúp ức chế sự phát triển của vi sinh vật và tăng thời hạn bảo quản thực phẩm.
• Trong y học và dược phẩm, muối của Phosphoric acid được ứng dụng để điều chế thuốc nhuận tràng, dung dịch vệ sinh răng miệng và thuốc giảm đau răng tạm thời, cũng như làm chất đệm trong nhiều công thức thuốc.
• Trong công nghiệp hóa chất và kim loại, axit này được dùng để làm sạch bề mặt kim loại, loại bỏ gỉ sét, hoặc tạo lớp phủ photphat bảo vệ giúp chống ăn mòn. Nó cũng được dùng trong sản xuất chất tẩy rửa, phụ gia xi mạ, dầu nhờn và chất xúc tác.

Trong nông nghiệp, Phosphoric acid là nguyên liệu quan trọng để sản xuất phân bón

Cách sử dụng Phosphoric acid (H₃PO₄) phụ thuộc rất nhiều vào mục đích ứng dụng. Dưới đây là cách dùng phổ biến theo từng lĩnh vực:

• Xử lý bề mặt kim loại: Dùng dung dịch H₃PO₄ pha loãng (khoảng 10 - 30%) để tẩy rỉ sét, làm sạch và tạo lớp phosphate bảo vệ chống ăn mòn trước khi sơn.
• Sản xuất phân bón: Axit được dùng để sản xuất phân lân (superphosphate, DAP, MAP) thông qua phản ứng với amoniac hoặc canxi photphat.
• Chất điều chỉnh độ chua (E338): Có mặt trong nước giải khát có gas, pho mát chế biến, thịt hộp, giúp ổn định hương vị và ức chế vi khuẩn. Ở dạng phụ gia thực phẩm, H₃PO₄ được sử dụng ở nồng độ rất thấp (vài phần nghìn), tuân thủ giới hạn do FAO/WHO quy định. Không được dùng trực tiếp ở dạng tinh khiết vì có thể gây bỏng niêm mạc và tổn thương đường tiêu hóa.
• Dung dịch súc miệng hoặc vệ sinh răng miệng: Chỉ sử dụng dạng pha loãng, thường dưới 0,1 - 0,3% H₃PO₄, có thể kết hợp với các muối phosphate khác để điều chỉnh pH.

Trong công nghiệp thực phẩm

Trong lĩnh vực công nghiệp và thực phẩm, Phosphoric acid được ứng dụng trong:

• H₃PO₄ là phụ gia thực phẩm (E338), đóng vai trò là chất điều chỉnh độ chua trong nước giải khát có gas như Coca-Cola, Pepsi…
• Được dùng để chống oxy hóa và bảo quản thực phẩm.
• Tham gia trong quá trình chế biến phô mai, thịt và đồ uống có gas, giúp ổn định hương vị và kéo dài thời hạn sử dụng.
• Phosphoric acid được xem là nguyên liệu chủ yếu trong quá trình sản xuất các loại phân bón.
• Phosphoric acid là chất tẩm gỗ chống cháy, chất chống ăn mòn kim loại. Nguyên liệu sản xuất thuỷ tinh gạch men, xử lý nước, xi mạ, sản xuất chất giặt tẩy.

Trong mỹ phẩm

Phosphoric acid được dùng để điều chỉnh pH trong các sản phẩm dưỡng da, dầu gội, sữa rửa mặt và nước hoa hồng.

Nhờ khả năng kháng khuẩn nhẹ, nó giúp tăng độ an toàn và ổn định cho các sản phẩm chăm sóc cá nhân.

Phosphoric acid được dùng để điều chỉnh pH trong các sản phẩm mỹ phẩm

Trong Y học và Dược phẩm

Phosphoric acid được dùng để bào chế thuốc nhuận tràng và thuốc giảm đau răng tạm thời.

Có mặt trong dung dịch vệ sinh răng miệng, giúp làm sạch và ức chế sự phát triển của vi khuẩn.

Được sử dụng như chất đệm (buffer) trong nhiều công thức thuốc, giúp duy trì độ pH ổn định cho dược phẩm.