Ô mai

Tên gọi, danh pháp

Tên Tiếng Việt: Ô mai, mơ

Tên khác: Xí muội; mơ muối; mơ đen; Hạnh; Khổ hạnh nhân; Abricotier; Má pheng; Mai

Tên khoa học: Prunus armeniaca L. (Armeniaca vulgaris Lam.), thuộc Họ Hoa hồng – Rosaceae.

Đặc điểm tự nhiên

Ô mai là cây gỗ nhỡ rụng lá, thường cao khoảng từ 5 đến 6m, với thân cây có đường kính lên đến 40cm và tán dày. Cây có cành non màu nâu hồng và các lá non cuộn lại.

Lá cây có phần gốc hình tròn hoặc hình tim, có mũi nhọn ngắn ở đầu, mép lá có răng cưa. Lá có hình trứng dài, dài 5 – 9cm (2,0 – 3,5in) và rộng 4 – 8cm (1,6 – 3,1in), ở nách gân lá thường có lông, mặt dưới lá nhẵn.

Những bông hoa có đường kính 2 – 4,5cm (0,8 – 1,8in). Hoa ô mai màu trắng, có cuống ngắn, mọc đơn độc hoặc thành cặp vào đầu mùa xuân trước khi ra lá. Đài hoa hình ống, có 5 thùy. Tràng hoa cũng màu trắng. Nhị hoa nhiều, xếp thành 2 vòng. Bầu hình tròn, chỉ có 1 ô.

Quả ô mai màu lục hoặc màu vàng đến cam, thường nhuốm đỏ ở phía tiếp xúc nhiều nhất với ánh nắng mặt trời, hình cầu tương tự như quả đào nhỏ, đường kính 1,5 – 2,5cm (0,6 – 1,0in) (lớn hơn ở một số giống đào hiện đại), bề mặt của nó có thể nhẵn hoặc mượt như nhung với những sợi lông rất ngắn, đỉnh quả có mũi nhọn. Phần thịt mọng nước và vị của nó có thể từ ngọt đến chua. Hạt nhẵn, hình thấu kính, màu nâu.

Hoa ô mai màu trắng.

Quả ô mai

Phân bố, thu hái, chế biến

Cây ô mai được trồng ở nhiều nơi ở nước ta (trong đó mơ chùa Hương là một loại mơ quý). Mùa ra hoa từ tháng 2 đến tháng 3, thường ra lá trước khi ra hoa. Mùa quả chín từ tháng 5 đến tháng 6.

Bộ phận sử dụng

Bộ phận dùng của ô mai là hạt – Semen Pruni Armeniacae, thường gọi là khổ hạnh nhân hoặc có thể dùng cả quả.

Người dân thường thu hái quả ô mai vào mùa hạ, dùng tươi hoặc muối phơi khô thành ô mai, bạch mai.

Điều trị ho khó thở, tức ngực

Liều dùng khoảng 4,5 – 9g hạt ô mai mỗi ngày, dạng thuốc sắc uống.

Điều trị ho khó thở, viêm họng, khản tiếng, lỵ, ỉa chảy kéo dài, giun đũa

Liều dùng 4 – 8g quả ô mai/ngày, ngậm hoặc sắc uống.

Tác dụng thuốc bổ, nhuận tràng

Dùng dầu ô mai dạng thuốc sữa khoảng 5 – 15ml/ngày. Hoặc dùng dầu ô mai làm thuốc bôi tóc.

Quả ô mai dùng điều trị ho khó thở, viêm họng, khản tiếng