Thạch hộc
Tổng quan & Dược lý
Tên gọi, danh pháp
Tên Tiếng Việt: Thạch hộc
Tên khác: Huỳnh thảo; Phi điệp kép; Lan phi điệp; Kim thoa hoàng thảo; Hoàng thảo dẹt; Co vàng sào (Thái); Kép thảo; Hoàng thảo cẳng gà; Kim thạch hộc
Tên khoa học: Herba Dendrobii (Dendrobium nobile Lindl. Orchidaceae)
Đặc điểm tự nhiên
Thạch hộc là cây thảo phụ sinh, thân mọc đứng và cao khoảng 30 đến 60cm.
Thân chia thành nhiều đốt, càng ở phía ngọn thì các đốt càng gần nhau. Thân hơi dẹt và có rãnh dọc theo chiều dài thân.
Lá thạch hộc không có cuống, mọc ở các đốt và xếp thành hai hàng song song. Lá dẹp, đầu tù tròn, dài khoảng 8 đến 12cm, phiến lá rộng khoảng 2cm, bề mặt nhẵn bóng.
Hoa mọc thành cụm ở kẽ lá, tập trung thành chùm. Hoa to, mọc xen kẽ, màu tím nhạt, 3 lá đài, 3 cánh hoa. Mùa hoa vào tháng 3 đến tháng 4.
Quả hình thoi. Mùa quả vào tháng 5 đến tháng 6.
Cây thạch hộc tươi
Phân bố, thu hái, chế biến
Thạch hộc phân bố nhiều ở khu vực Châu Á như Trung Quốc, Việt Nam, Lào, Thái Lan, Ấn Độ, Mianma, Butan, Nepal.
Tại Việt Nam, thạch hộc thường mọc ở các tỉnh miền Bắc từ Nghệ An trở ra, ở các tỉnh miền Nam như Ngọc Linh, Lanbiang…
Thạch hộc mọc bám trên các thân cây gỗ hoặc đá ở trong rừng. Cây ưa ẩm và chịu bóng, mọc ở khu vực núi cao có nhiệt độ từ 15 đến 22 độ C, có thể chịu được nhiệt độ dưới 0 độ C.
Thạch hộc sau khi thu hái, loại bỏ gốc rễ, lá rồi rửa sạch, đem đồ qua hơi nước rồi phơi hay sấy khô.
Thạch hộc sau khi được thu hái
Bộ phận sử dụng
Bộ phận dùng của thạch hộc là phần thân.
Liều lượng & Cách dùng
Theo y học cổ truyền, thạch hộc chữa nóng sốt, khô cổ họng, đau họng, khát nước (âm hư, nóng trong người), đau nhức chân tay, chữa hư lao, ra mồ hôi trộm, yếu sinh lý (nam), tiêu hóa kém. Liều lượng: 8 đến 16g dạng thuốc sắc hoặc hoàn tán. Thạch hộc thường được phối hợp với trần bì, thiên môn, tỳ bà diệp (chữa ho); với đảng sâm, sa sâm, câu kỷ tử, ngưu tất (chữa đau nhức xương).
Theo y học cổ truyền Trung Quốc, thạch hộc được xem là có công dụng hỗ trợ tiêu hóa, tăng tiết dịch, dưỡng âm, trừ nhiệt, tăng cường thể chất, chữa liệt dương, suy nhược cơ thể. Liều dùng là 6 đến 12g (dạng khô), 15 đến 30g (dạng tươi).
Thận trọng khi sử dụng
Nên dùng đúng liều lượng, nếu có gì bất thường cần phải liên hệ cơ sở y tế để được hỗ trợ kịp thời.
Sản phẩm chứa hoạt chất Thạch hộc
Thuốc Tư Âm Bổ Thận Đại Hồng Phúc cường âm, tráng dương, sinh tân dịch (80 viên)
Thuốc Tư Âm Bổ Thận Hoàn Đại Hồng Phúc bổ thận âm, nhuận phế (10 vỉ x 2 viên)
