Củ chóc (Thân rễ)
Củ chóc mọc ở khắp các vùng miền, từ đồng bằng đến vùng trung du, miền núi (độ cao dưới 1000m) và cả ở một vài đảo lớn ở nước ta. Củ chóc có công năng chống nôn, chữa nôn mửa ở phụ nữ có thai, nôn do viêm dạ dày mạn tính, hen suyễn, họng viêm có mủ, long đờm, ho, đau đầu hoa mắt, ngực chướng đầy.
Thành phần Củ Chóc (thân rễ): Vị thuốc đông y với nhiều công dụng chữa bệnh
| Hoạt chất | Hàm lượng / Nồng độ |
|---|
Công dụng Củ Chóc (thân rễ): Vị thuốc đông y với nhiều công dụng chữa bệnh
Theo y học cổ truyền
Giáng khí chỉ ho, giáng nghịch chỉ nôn, hỏa đàm táo thấp.
Chủ trị: Nôn, buồn nôn, đầy chướng bụng; ho đờm nhiều; trừ thấp trệ ở người béo bệu.
Củ Chóc có công năng trị ho dai dẳng hiệu quả
Theo y học hiện đại
Chưa có nhiều nghiên cứu dược lý của Củ Chóc (cho vị Bán hạ ở Việt Nam). Tuy nhiên Bán hạ Trung Quốc (Pinellia ternata) có cùng công dụng với Bán hạ ở Việt Nam, đã được chứng minh các tính chất dược lý như sau:
Tác dụng ức chế thần kinh trung ương: Thí nghiệm tiêm dưới da chuột nhắt trắng dịch chiết bán hạ có tác dụng ức chế hoạt động tự nhiên của súc vật thí nghiệm.
Tác dụng chống nôn: Thí nghiệm gây nôn bằng apomorphin hoặc đồng sulfat trên chó và mèo, sử dụng dịch chiết Bán hạ có tác dụng ức chế nôn do đồng sulfat gây ra, còn nước sắc Bán hạ chống nôn do cả 2 chất trên gây nên. Theo y văn cổ, Bán hạ chế lại có tác dụng ức chế nôn do chất gây nôn bị phá hủy trong quá trình bào chế, sao tẩm nhưng Bán hạ sống lại có tác dụng gây nôn.
Tác dụng chống ho: Thí nghiệm gây ho bằng dung dịch cồn iod 1% (1ml) tiêm vào lồng ngực, dùng Bán hạ chế hoặc nước sắc Bán hạ sống cho thẳng vào dạ dày mèo với liều 0,6 - 0,1g/kg cho tác dụng ức chế ho trong 5 giờ. Hiệu lực ức chế ho của Bán hạ liều 0,6g/kg tương đương với codein liều 1mg/kg.
Tác dụng giảm đau: Thí nghiệm gây đau bằng phương pháp bản nhiệt trên chuột nhắt trắng, dùng dịch chiết Bán hạ có tác dụng nâng cao ngưỡng kích thích đau.
Tác dụng giải co thắt cơ trơn: Thí nghiệm trên ruột cô lập chuột lang, dịch chiết từ Bán hạ ức chế co bóp cơ trơn của ruột do acetylcholin gây nên. Ngoài ra, Bán hạ cũng có tác dụng đối kháng yếu với hoạt tính gây co thắt của histamin và bari chlorid.
Đối với tử cung: Thí nghiệm trên tử cung cô lập chuột cống trắng, cao Bán hạ với liều cao ức chế co bóp nhưng liều thấp lại cho tác dụng kích thích co bóp.
Tác dụng hạ nhãn áp: Thí nghiệm cho thẳng vào dạ dày thỏ nước sắc Bán hạ 20% dùng với liều 10ml/kg cho tác dụng hạ nhãn áp, có thể dùng để chữa bệnh glaucoma cấp tính (theo y học Trung Quốc).
Tác dụng chống loét dạ dày: Thực nghiệm cho thấy dịch chiết Bán hạ có tác dụng chống loét dạ dày. Dịch chiết Bán hạ dùng đường tiêm dưới da có tác dụng làm giảm độ acid và ức chế tiết acid dịch vị.
Ở Ấn Độ, củ Chóc tươi có vị cay, có tác dụng kích thích mạnh nhưng quá trình đun nấu hay chế biến vị cay không còn nữa do là hợp chất dễ bay hơi. Củ Chóc còn được sử dụng để chữa bệnh đau bụng và đau dạ dày.
Cách dùng Củ Chóc (thân rễ): Vị thuốc đông y với nhiều công dụng chữa bệnh
Dùng củ Chóc dạng thuốc sắc phối hợp với vị thuốc khác, liều 4 - 12g/ngày. Phải phối hợp với Hoàng cầm, Bạch truật khi dùng cho phụ nữ có thai.
Củ Chóc có tác dụng chống nôn mửa ở phụ nữ có thai hoặc trong trường hợp đau dạ dày mạn tính, ngoài ra còn chữa hen suyễn ho có đờm, ho lâu ngày với liều 3 - 10g/ngày.
Chữa mụn nhọt sưng đau có thể lấy củ chóc tươi giã nát rồi đắp lên vị trí bị tổn thương.
Tốt nghiệp đại học Khoa Dược. Có kinh nghiệm hơn 10 năm trong lĩnh vực Dược phẩm, tư vấn thuốc và thực phẩm chức năng. Hiện đang là giảng viên cho Dược sĩ tại Nhà thuốc Long Châu.
Nguồn dữ liệu: nhathuoclongchau