Khương hoạt (Thân rễ và Rễ)

Theo y học cổ truyền

Khương Hoạt có vị chát, đắng, tính ấm, đi vào kinh mạch bàng quang, thận, có tác dụng tán phong hàn, giúp chữa các bệnh về xương khớp, giảm đau.

Hiện nay, ở Việt Nam, vị thuốc này được dùng để chữa nhức đầu, cảm mạo, phong hàn, sốt không ra mồ hôi, đau nhức cơ xương. Ở Trung Quốc, Khương Hoạt còn được dùng chữa phù thũng, đinh nhọt, đầu đinh, mề đay mẩn ngứa. Liều dùng hàng ngày: 4 - 8g, dạng thuốc sắc hoặc rượu.

Khương hoạt có tác dụng chữa nhức đầu, cảm mạo, phong hàn, sốt không ra mồ hôi, đau nhức cơ xương

Theo y học hiện đại

Tác dụng hạ sốt và giảm đau

Tinh dầu Khương hoạt được thử nghiệm trên chuột cống trắng bằng men bia có tác dụng hạ sốt đáng kể. Thuốc tiêm do Khương Hoạt bào chế (2ml, chứa 0,04 tinh dầu) đã được thử nghiệm trên thỏ gây sốt và có tác dụng hạ sốt tương tự như Analgin. Tinh dầu khương hoạt được thử nghiệm trên chuột nhắt trắng với 0,5% axit axetic tiêm vào khoang bụng có tác dụng giảm đáng kể số lần bị chuột rút đau đớn.

Tác dụng chống loạn nhịp tim

Dạng dịch chiết của Khương hoạt được thử trên chuột cống trắng với liều 10g/kg gây loạn nhịp bằng Aconitum để kéo dài thời gian hồi phục và rút ngắn thời gian loạn nhịp.

Thí nghiệm được thực hiện trên chuột nhắt trắng, liều lượng 20g/kg dịch chiết trên có tác dụng đối kháng với rung thất do clorua canxi gây ra.

Thí nghiệm được tiến hành trên dịch chiết Khương hoạt thỏ uống với liều 5g/kg có tác dụng rút ngắn thời gian loạn nhịp tim do cloroform và epinephrin gây ra.

Tác dụng đối với bệnh thiếu máu cục bộ cơ tim cấp tính

Chế phẩm tinh dầu Khương hoạt 3% và 6%, liều lượng 1ml/ 100g thể trọng, tiêm trực tiếp vào dạ dày chuột, có tác dụng đối kháng với bệnh thiếu máu cục bộ cơ tim cấp do bào chế thu được thùy sau tuyến yên.

Chống choáng

50% nước sắc Khương sống 0,5ml uống qua đường tiêu hóa trong 12 ngày, có tác dụng đối kháng với sốc do kích điện và làm giảm số chuột hôn mê, chuột nhắt. 

Tác dụng kháng khuẩn

Thí nghiệm in vitro sử dụng hoạt chất tinh dầu Khương hoạt ở nồng độ 0,002g / ml trở lên cho thấy tác dụng ức chế các chủng vi khuẩn sau: Shigella, Typhi, Pseudomonas aeruginosa và Enteritidis.

Tác dụng chống viêm và chống dị ứng

Thí nghiệm trên chuột nhắt trắng cho thấy tinh dầu pha loãng bằng cách cho vào dạ dày có thể làm giảm tác dụng của chứng phù chân do carrageenan và glucan ở chuột. Trong thí nghiệm trên chuột nhắt trắng, tinh dầu Khương hoạt còn ức chế các phản ứng dị ứng muộn do 2,4-dinitrochlorobenzene gây ra và làm giảm nồng độ vitamin C trong tuyến thượng thận.

Liều 4-12g/ ngày. Có thể dùng dưới dạng thuốc sắc hoặc ngâm rượu.