Sâm vò

Theo y học cổ truyền

Công dụng của rễ 

Rễ sâm vò có vị đắng, tính hàn. Có thể dùng để giải độc, giảm đau, lợi tiểu, giải nhiệt, nhuận trường nhẹ. Rễ hay dùng để giảm đau họng, đau răng, đau lưng, đau dạ dày, trị tiêu chảy, lỵ, 1 số bệnh về gan, trĩ cũng như các tổn thương do té ngã.

Công dụng của lá

Lá sâm vò tính mát, có thể dùng để nhuận tràng, giải độc, lợi tiểu, hạ sốt, hỗ trợ điều trị đái tháo đường.

Theo y học hiện đại

Tác dụng thanh nhiệt

Sâm vò hay được vò kỹ với nước để làm thạch. Theo đông y thì sâm vò có vị ngọt, nhạt, không độc, tính mát. Ngoài ra do thạch sâm vò có chứa rất nhiều nước nên có thể dùng làm món ăn thanh nhiệt rất tốt.

Chống táo bón

Thạch sâm vò hay sương sâm có thể cải thiện chức năng hệ tiêu hóa, chống táo bón. Táo bón thường xuất phát từ chế độ ăn thiếu chất xơ, phân ở đại tràng quá lâu ngày sẽ bị tái hấp thu nước nên dần trở nên khô cứng khó đi. Thạch sâm vò do có nhiều nước nên giúp tăng thể tích dịch trong lòng ruột làm cho phân mềm, dễ đi nên chữa được táo bón.

Giảm cân

Sâm vò cũng được xem là một thực phẩm giảm cân lý tưởng do có chứa hàm lượng calo rất thấp nhưng lại chứa nhiều khoáng chất vi lượng và chứa nhiều nước. Vì vậy ăn sương sâm giống như ăn một món ăn vặt giúp giảm thiểu lượng calo hấp thu. Nếu ăn nhiều sẽ giúp giảm cân nhanh chóng.

Sâm vò được xem là một thực phẩm giảm cân khá lý tưởng

Chữa đái tháo đường

Trong một nghiên cứu khá gần đây, các nhà khoa học đã phát hiện tiềm năng chữa đái tháo đường của lá sâm vò. Dịch lá sâm cho tác dụng hạ đường huyết và cường insulin trên chuột thí nghiệm. Các nhà khoa học cho rằng tác dụng hạ đường huyết này là do lá sâm vò giúp giảm sự phóng thích glucose từ gan. Tác dụng này được quan sát sau khoảng 8 tuần thử nghiệm.

Ngoài ra, kết quả cho thấy có sự gia tăng insulin huyết thanh ở những con chuột được điều trị bằng lá sâm vò. Nguyên nhân là do dịch chiết lá sâm vò làm tăng khả năng tái tạo và cải thiện mô học của các tế bào β của tuyến tụy (tế bào tiết insulin). Từ đó, có thể thấy trong lá sâm vò có chứa hoạt chất có khả năng làm tăng tính nhạy cảm insulin, kích thích phóng thích insulin từ tuyến tụy. Insulin là 1 hormon giúp điều hòa đường huyết, đái tháo đường xảy ra khi insulin bị thiếu hụt hoặc đề kháng insulin (tức không còn nhạy).

Chống oxy hóa    

Dịch lá sâm vò đã được chứng minh là có tác dụng chống oxy hóa mạnh. Trong nghiên cứu về khả năng chống oxy hóa của lá thì người ta phát hiện chất phenolic đóng vai trò chủ đạo cho khả năng này.

Chống ung thư

Trong một thử nghiệm trong ống nghiệm, người ta nhận thấy dịch chiết lá sâm vò có khả năng ức chế các tế bào ung thư phổi và ung thư buồng trứng. Khả năng này được cho là do hoạt chất oxoanolobine có trong lá sâm vò.

Loại dược liệu này thường hay được vò làm thạch tức sương sâm để ăn như món giải khát. Cách làm thạch sâm vò khá đơn giản. Đầu tiên chọn ra những lá sâm bánh tẻ, không quá non cũng không quá già, không có sâu rầy. Tiếp theo rửa sạch sau đó cho vào nước đã đun sôi để nguội sao cho ngập mặt lá rồi dùng sức xoắn vặn lá sâm bằng hai tay để cho lá sâm nát đều ra.

Vò mạnh lá sâm, thỉnh thoảng nhồi mạnh lá sâm để cho ra hết chất nhựa. Vò mạnh tay, lặp lại nhiều lần đến khi lá sâm hết nhựa và chuyển sang màu trắng là được. Sau đó dùng ray lược để loại bỏ phần bã lá. Vớt bớt bọt rồi để yên, lá sâm sẽ đông lại sau vài giờ. Nếu muốn ăn loãng hay đặc thì điều chỉnh tăng giảm lượng nước tương ứng. Khi ăn có thể thêm đường, đá. Lưu ý không để thạch lá sâm qua đêm vì sẽ bị vữa.