Sơn nại

Theo y học cổ truyền

Theo Đông y, sơn nại có vị cay, tính ôn, quy vào 2 kinh Tỳ và Vị, có tác dụng ôn trung tán hàn, trừ thấp, tiêu thực, bại khí độc. 

Địa liền thường được dùng để chữa ngực bụng đau lạnh, tiêu chảy, thuốc kiện vị giúp tiêu hoá chữa chứng ăn uống khó tiêu, đau dạ dày, cảm, ho, nôn mửa, hen suyễn. 

Liều dùng

Mỗi ngày dưới 3 – 6 g dưới dạng thuốc sắc, thuốc bột, thuốc viên hay thuốc hãm.

Sơn nại 1 kg, rau má 1 kg, thổ phục linh 1 kg, cam thảo 0,5 kg. Tất cả phơi khô tán bột. Mỗi ngày uống 2 – 4 g. Điều trị nhức đầu, cảm sốt, táo bón kinh niên và ăn không tiêu.

Viên bạch – địa – can gồm sơn nại 0,03 g, bạch chỉ 0,1 g, cát căn 0,12 g đã được ứng dụng trong điều trị làm sàng cho kết quả tốt. Thuốc có tác dụng hạ sốt rõ rệt, giảm đau, kháng khuẩn, ít gây tác dụng phụ nên an toàn cho người lớn và trẻ em. Dùng ngoài, rượu ngâm riêng sơn nại hoặc phối hợp với một số vị thuốc khác như huyết giác, thiên niên kiện, địa hồi, quế chi, long não dùng xoa bóp, chữa đau nhức, tê phù hoặc ngậm chữa đau răng (không được uống).

Ngoài ra, tinh dầu Sơn nại còn để chế nước hoa, mỹ phẩm, làm vị điều hương trong thực phẩm. 

Ở philippin, nước sắc Sơn nại chữa ăn uống khó tiêu, sốt rét. Lá Sơn nại giã nát, hơ nóng, đắp chữa tê thấp. Ở Malaysia, thân rễ Sơn nại được dùng để chữa cao huyết áp, lở loét, hen suyễn. Lá và thân rễ cây Sơn nại được nhai ngậm giúp chữa ho và đau họng. Thân rễ dùng riêng chữa cảm lạnh. Một vài nơi dùng lá và thân rễ Sơn nại làm rau ăn sống.

Theo y học hiện đại

Trong y học hiện đại, Sơn nại đã được chứng minh có nhiều lợi ích đối với sức khỏe con người.

Tác dụng giảm đau: Thực nghiệm tiêm ung dịch acid acetic 0,6% vào xoang bụng chuột nhắt trắng để gây đau nội tạng là những ơn đau quặn, địa liền dùng với liều 5 g/kg thể trọng, một giờ sau khi dùng thuốc bằng đường uống đã làm giảm 69% số lần xuất hiện cơn đau.

Tác dụng chống viêm: Thực nghiệm trên mô hình gây phù bàn chân chuột cống trắng  bằng kaolin, Sơn nại và tinh thể chiết từ cây này có tác dụng chống viêm rõ rệt.

Tác dụng hạ sốt: Sơn nại với liều 5 g/kg bằng đường uống giúp hạ sốt cho thỏ bị gây sốt bằng pyrogen.

Sơn nại 2 - 4 g, dưới dạng thuốc sắc, thuốc bột, thuốc viên hay pha chế như chè mà uống.

Kiêng kỵ: Âm hư, thiếu máu hoặc vị có hoả uất không dùng.