Tình dầu Hương Thảo

Theo y học cổ truyền

Tính vị, quy kinh: Hương thảo có vị cay, hơi đắng, tính ôn ấm, không độc. Quy kinh Can và Tỳ.

Công dụng: Mang vị cay đắng, tính ấm nên hương thảo có công năng khai khiếu thông kinh, lợi mật, lợi tiểu, tiêu viêm, tiêu thũng, phá huyết ứ nhẹ.

Chủ trị: Hương thảo điều trị cảm mạo, lợi niệu, kháng viêm giảm đau,...

Theo y học hiện đại

Các hoạt động sinh học của cây hương thảo đã được quy cho hai nhóm hợp chất một nhóm hợp chất dễ bay hơi và các hợp chất phenolic. Nhóm hợp chất thứ hai chủ yếu chứa một phần flavonoid, axit rosmarinic và một số hợp chất diterpene có cấu trúc có nguồn gốc từ axit carnosic, carnosol và rosmanol. Axit carnosic là hợp chất có hoạt tính sinh học từ cây hương thảo được nghiên cứu nhiều nhất với khoảng 30% các nghiên cứu, cùng với tinh dầu là carnosol, axit rosmarinic và axit ursolic chiếm khoảng 35% các nghiên cứu được tổng hợp từ năm 1990 đến năm 2014.

Tác dụng chống ung thư

Polyphenol là các hợp chất có khả năng điều chỉnh sự phát triển và biệt hóa tế bào và do đó cản trở sự phát triển và tiến triển của khối u. Vì hương thảo rất giàu các hợp chất phenolic song song với việc nhiều nghiên cứu đã chỉ ra tác dụng chống ung thư tiềm tàng từ tinh dầu hương thảo.

Tinh dầu hương thảo được xem như một phương pháp hỗ trợ chống ung thư

Axit carnosic và carnosol là các diterpen chiếm khoảng 5% trọng lượng lá khô của tinh dầu hương thảo và các hợp chất này có liên quan chống ung thư (35 trong 49 nghiên cứu sử dụng các hợp chất này). Ung thư vú, ung thư đại tràng, ung thư biểu mô gan và bệnh bạch cầu đã được nghiên cứu nhiều nhất. 

Trên thực tế, đã có một số nghiên cứu in vitro liên quan đến độc tính tế bào của carnosol và axit carnosic đối với tế bào ung thư ở người (HepG2, COLO 205 và HL-60), tế bào ung thư vú và tế bào ung thư đại tràng. Những nghiên cứu này chỉ ra khả năng làm giảm tồn tại của tế bào bằng cách sử dụng axit carnosic ở các tế bào khối u kháng thuốc phụ thuộc liều lượng. Từ đó cho thấy hợp chất này được xem như như một phương pháp chống ung thư bổ sung.

Từ các thí nghiệm in vivo, axit carnosic và các dẫn xuất este của nó đã được tìm thấy có hiệu quả trong việc ngăn ngừa tổn thương dạ dày trong mô hình tổn thương dạ dày do HCl / EtOH gây ra ở chuột. Ngoài ra, điều trị bằng chiết xuất hương thảo của 7,12-dimethylbenz [a] anthracene (DMBA) gây ra khối u vú ở chuột.

Tác dụng chống oxy hóa

Chất chống oxy hóa đóng một vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và điều trị các bệnh liên quan đến tổn thương oxy hóa như ung thư, bệnh tim mạch và thoái hóa thần kinh. Một số nghiên cứu in vitro đã được xem xét liên quan đến hoạt động chống oxy hóa của các hợp chất cô lập chính từ hương thảo cụ thể là carnosol, axit carnosic, rosmanol, axit rosmarinic, axit oleanolic và axit ursolic.

Các loại oxy phản ứng bao gồm hydro peroxide và các gốc tự do chắc chắn được tạo ra trong các sinh vật sống do quá trình trao đổi chất. Tiếp xúc với các gốc tự do trong các hệ thống sinh học có thể gây tổn thương chức năng và cấu trúc, lão hóa và chết tế bào. Các chất hóa học được phân lập từ cây hương thảo có tác dụng ức chế peroxy hóa thông qua cơ chế nhặt các gốc tự do trong tế bào.

Tác dụng chống nhiễm trùng

Các nghiên cứu thực nghiệm in vitro liên quan đến nồng độ diệt khuẩn tối thiểu và các quá trình kháng khuẩn theo thời gian đã báo cáo rằng có thể có tác dụng hiệp đồng giữa các hợp chất kháng khuẩn trong tinh dầu hương thảo. Những nghiên cứu này đã thử nghiệm với các chất axit carnosic, carnosol, axit rosmarinic, axit oleanolic, axit ursolic và tinh dầu chống lại vi khuẩn gram dương (Staphylococcus epidermidis, Staphylococcus aureus và Bacillus subtilis), vi khuẩn gram âm (Proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa và Escherichia coli) và hai loại nấm (Candida albicans và Aspergillus niger). Tất cả đều báo cáo về hoạt tính kháng khuẩn và kháng nấm rõ rệt.

Tác dụng kháng viêm và giảm đau

Một số nghiên cứu thực nghiệm đã báo cáo về khả năng chống viêm và giảm đau của tinh dầu hương thảo cụ thể như axit carnosic, carnosol, axit ursolic, axit betulinic cũng như axit rosmarinic, rosmanol và axit oleanolic.

Tinh dầu hương thảo chứa nhiều hoạt chất có tác dụng kháng viêm và giảm đau

Về nghiên cứu in vitro, các nghiên cứu cho kết quả về khả năng chống viêm và giảm đau dựa trên đánh giá sự biểu hiện của các cytokine gây viêm (IL-1β, IL-6, TNF-α, v.v.), COX-1 / COX-2 và đánh giá sản xuất oxit nitric trong tế bào đại thực bào. Ở giai đoạn tiền lâm sàng, tinh dầu hương thảo đã được sử dụng tại chỗ cho các cơn đau cơ xương khớp. Những nghiên cứu này cho thấy tinh dầu có thể làm giảm đáng kể phù nề gây ra trong 1-4 giờ vừa chống viêm vừa giảm đau.

Tác dụng lên hệ nội tiết và hệ thần kinh

Một số nghiên cứu in vitro và in vivo đã báo cáo khả năng ức chế lipase dạ dày trong dạ dày của chuột Zucker sau khi điều trị bằng hàm lượng axit carnosic cao giúp cải thiện lượng đường được hấp thu. Do đó, axit carnosic cùng với carnosol được chứng minh là các hợp chất có khả năng kiểm soát đường huyết.

Tinh dầu hương thảo có tác dụng bảo vệ thần kinh chống lại các bệnh lý thoái hóa tế bào thần kinh

Các bệnh về thần kinh trung ương như trầm cảm, Parkinson, Alzheimer,... là những tình trạng mãn tính không thể chữa được và có lẽ đó là lý do tại sao ngày càng có nhiều nghiên cứu về tinh dầu hương thảo trong những năm gần đây với mong muốn khám phá về tác dụng mới của nó. Về trầm cảm, có một số nghiên cứu báo cáo về tác dụng điều hòa một số chất dẫn truyền thần kinh (dopamine, norepinephrine, serotonin và acetylcholine) và biểu hiện gen trong não chuột. 

Những nghiên cứu này góp phần vào sự hiểu biết về cơ chế phân tử đằng sau tác dụng chống trầm cảm của hương thảo. Ngoài ra, axit Rosmarinic dường như có khả năng chống lại các bệnh thoái hóa thần kinh vì có tác dụng bảo vệ thần kinh và ức chế acetylcholinesterase.

Liều lượng dược liệu hương thảo đa dạng, theo công thức của từng bài thuốc. Hương thảo được dùng dưới dạng dược liệu khô hoặc tươi. Hương thảo có mặt trong thành phần của nhiều bài thuốc, hoặc có thể sử dụng đơn độc sắc nước uống hoặc làm thuốc đắp lên vùng cơ thể.