Cây chỉ thiên

Theo Y học cổ truyền

Tính vị, quy kinh

Chỉ thiên có vị đắng, tính mát.

Quy vào 2 kinh Phế và Tỳ.

Toàn bộ cây chỉ thiên đều được dùng làm thuốc

Công năng, chủ trị

Thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, thông tiểu, tiêu thũng.

Chủ trị: Cảm mạo, sốt cao, ho, sưng họng, chảy máu cam, nôn ra máu, viêm thận cấp, phù thũng, viêm gan do virus, tiểu tiện khó khăn, khí hư bạch đới, mụn nhọt lở ngứa, rắn cắn.

Theo Y học hiện đại

Tác dụng chống ung thư

Tác giả Huang và cộng sự năm 2010 đã báo cáo deoxyelephantopin lây từ cây chỉ thiên giúp ức chế đáng kể sự hình thành khuẩn lạc, tăng sinh tế bào, di chuyển và xâm lấn của khối u và quá trình chết theo chương trình. Điều trị trước bằng deoxyelephantopin có hiệu quả hơn paclitaxel, trong việc ức chế sự phát triển của khối u và sự di căn phổi của các tế bào, thời gian sống sót trung bình kéo dài ở chuột.

Nghiên cứu của Bai và cộng sự năm 2020 báo cáo scabertopinolide G được phân lập từ câu chỉ thiên có thể gây chết tế bào ung thư thông qua cảm ứng quá trình apoptosis trên ba dòng tế bào ung thư ở người là HepG2, Hep3B (dòng tế bào ung thư biểu mô tế bào gan ở người) và MCF-7 (dòng tế bào ung thư biểu mô tuyến vú ở người).

Một nghiên cứu khác của Gao và cộng sự năm 2022 cũng báo cáo rằng Scabertopin phân lập từ cây chỉ thiên gây hoại tử tế bào ung thư, ức chế khả năng di chuyển và xâm lấn của tế bào ung thư bàng quang.

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh chỉ thiên có tác dụng trong chống tế bào ung thư

Tác dụng chống viêm

Nghiên cứu năm 2024 của Wang và cộng sự cho thấy khi sử dụng liều thấp polysaccharide được phân lập từ cây chỉ thiên làm giảm đáng kể nồng độ cytokine (TNF-α, IL-1β, IL-6) và lipopolysaccharide, phục hồi thành phần hệ vi sinh vật đường ruột, làm giảm đáng kể nồng độ axit valeric và axit glutamic trên chuột bị stress do nhiệt.

Một nghiên cứu năm 2017 của Chan và cộng sự đánh giá tác dụng chống viêm thần kinh của cây chỉ thiên cho kết quả rằng hợp chất ethyl acetate phân lập từ lá của cây chỉ thiên được chứng minh là có hoạt tính chống oxy hóa, giảm đáng kể sản xuất NO, iNOS, COX-2, PGE 2 , IL-1β và TNF-α trên mô hình in vivo.

Tác dụng chống hen suyễn

Nghiên cứu của Sagar và cộng sự (2012) cho thấy chiết xuất ethanol của lá chỉ thiên chứa các chất steroid, saponin, flavonoid và các hợp chất phenolic làm giảm đáng kể tình trạng co thắt phế quản do histamin, acetylcholine và sự thoái hóa tế bào mast, làm giảm sự co thắt do histamin gây ra trên khí quản chuột.

Tác dụng trên bệnh đái tháo đường

Nghiên cứu của Daisy và cộng sự năm 2009 chứng minh được hợp chất axeton của cây chỉ thiên làm giảm đáng kể lượng đường trong máu bằng cách giảm mức đường huyết tăng cao và phục hồi nồng độ insulin ở chuột mắc bệnh đái tháo đường do streptozotocin gây ra.

Chỉ thiên được dùng mỗi ngày 16 - 20g dưới dạng cây khô hoặc thuốc sắc. Hoặc 50g cây tươi sao vàng, sắc uống làm chia thành 2 lần sử dụng trong ngày. Hoặc có thể giã nát để dùng ngoài, đắp lên mụn nhọt.