Cỏ Xạ Hương

Theo y học cổ truyền

Tính vị, quy kinh

Tính vị: Vị cay, tính ấm.

Quy kinh: Hiện chưa có tài liệu ghi nhận.

Công năng, chủ trị

Vào những năm trước Công nguyên, người cổ đại đã dùng dược liệu này để cải thiện tinh thần, điều trị các rối loạn tiêu hóa, cảm cúm, rối loạn kinh nguyệt, nhiễm trùng hô hấp,... Thế chiến thứ nhất, tinh dầu từ cỏ Xạ hương được sử dụng với vai trò kháng khuẩn, điều trị các thương tích trên chiến trường.

Theo y học hiện đại

Hoạt tính chống oxy hóa

Các enzyme chống oxy hóa như catalase, glutathione, glutathione-S-transferase và superoxide dismutase chịu trách nhiệm chính trong việc giảm các gốc tự do trong cơ thể. Abdel-Gabbar và cộng sự (2019) đã đánh giá hoạt động in vivo của các enzyme này bằng cách sử dụng chiết xuất nước T. vulgaris trên thỏ thí nghiệm, trong đó mức độ được phát hiện tăng lần lượt là 14,12%, 27,69%, 98,75% và 78,29% (p < 0,05) so với đối chứng (nước). Tổng khả năng chống oxy hóa đã tăng lên ở nồng độ 100 mg/kg và 50 mg/kg ở thỏ mà không có tác dụng phụ đối với các thông số chức năng thận và gan.

Dịch chiết nước của lá và thân T. vulgaris được phân tích với 2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) dẫn đến hoạt tính loại bỏ gốc tự do (92,0%) ở nồng độ 1,5 mg/ml, phù hợp với hydroxyanisole butylated hóa (BHA-95,7%) và hydroxytoluene butylated hóa (BHT-96,6%). Những lợi ích tiềm năng quan sát được trong nghiên cứu là do sự hiện diện của các polysaccharide như tinh bột, homogalacturonan, rhamnogalacturonan I (RG-I) và cellulose trong lá. Sự gắn kết của RG-I với albumin huyết thanh bò (BSA) cho thấy sự hình thành các phức hợp hòa tan trong nước giúp tiếp tục tạo ra hoạt động chống oxy hóa.

Hoạt tính kháng khuẩn, kháng virus

Các nghiên cứu đã chứng minh sự hiện diện của γ-terpinene và p-cymene, là tiền chất sinh hóa của thymol và carvacrol, là nguyên nhân gây ra các đặc tính kháng khuẩn quan sát được. Các y tá ở thế kỷ XIX thường dùng băng gạc ngâm trong nước cỏ Xạ hương vì loại cây này được cho là có tác dụng chữa bệnh tự nhiên và sát trùng. Ngoài ra, việc nghiên cứu dịch chiết trong nước của T. vulgaris đã được chứng minh là cải thiện chức năng điều hòa miễn dịch.

Cỏ Xạ hương đã được báo cáo là được sử dụng để điều trị một số bệnh đường hô hấp. Vị thuốc này cho là một phương thuốc hiệu quả cho bệnh viêm phế quản, hen suyễn, ho gà và viêm họng. Tinh dầu T. vulgaris được phát hiện là có hiệu quả chống lại vi khuẩn đường hô hấp của lợn. Actinobacillus pleuropneumoniae, Streptococcus suis, Actinobacillus suis, Haemophilus parasuis, Pasteurella multocida và Bordetella bronchiseptica đã được thử nghiệm với tinh dầu cỏ Xạ hương và thu được giá trị MIC đáng kể.

Cỏ Xạ hương có hoạt tính kháng khuẩn

Hoạt tính kháng viêm

Một nghiên cứu đã đánh giá khả năng chống viêm của chiết xuất nước cỏ Xạ hương. Việc loại bỏ đáng kể các gốc NO với 80,3% hoạt tính ở nồng độ 16 μg/ml được quan sát theo các giá trị thu được khi sử dụng dexamethasone (p<0,05) trong dòng tế bào đại thực bào ở chuột J774A.1. 

Trong trường hợp bị viêm, các tế bào miễn dịch thường biểu hiện các gen mã hóa để sản xuất 5-lipoxygenase (5-LOX), từ đó kích hoạt quá trình tổng hợp leukotriene. Tsai và cộng sự (2011) nhắm mục tiêu ức chế 5-LOX, cho thấy sự ức chế ở nồng độ dầu húng tây ở mức 0,005 μg/ml (IC50). Điều này hiệu quả hơn α-bisabolol (0,049 μg/ml). Họ cũng đánh giá tác dụng của tinh dầu đối với sự bài tiết TNF-α, interleukin IL-1β và IL-8 do lipopolysaccharide (LPS) gây ra bằng cách sử dụng tế bào THP-1 ở mức 0,01 μg/ml.

Hoạt tính chống khối u

Hoạt tính gây độc tế bào của tinh dầu cỏ Xạ hương đã được phân tích đối với các dòng tế bào MCF7 (ung thư biểu mô tuyến vú), HCT15 (ung thư biểu mô đại tràng), HeLa (ung thư biểu mô cổ tử cung), HepG2 (ung thư biểu mô tế bào gan) và NCI-H460 (ung thư phổi không phải tế bào nhỏ). Tinh dầu T. vulgaris cho thấy sự ức chế tăng trưởng đối với tất cả các dòng tế bào được thử nghiệm ở nồng độ 76,02 - 180,40 μg/ml (GI 50 ). Tuy nhiên, tinh dầu cỏ Xạ hương không cho thấy bất kỳ tác dụng nào đối với các tế bào PLP của gan không có khối u, ngay cả ở nồng độ cao 400 μg/ml (p < 0,05).

Trong trường hợp dòng tế bào ung thư bạch cầu THP-1, ở nồng độ 100 μg/ml và > 200 μg/ml, tinh dầu cỏ Xạ hương đã ngăn chặn sự tăng sinh. Ngoài dầu, chiết xuất cỏ Xạ hương còn được chứng minh là có hiệu quả chống lại các tế bào ung thư phổi. Trong một nghiên cứu, dòng tế bào ung thư phổi H460 được phát hiện là nhạy cảm ở mức 0,11% chiết xuất hydroalcoholic (p < 0,05) và điều hòa giảm các protein NF-κB p65 và NF-κB p52 cùng với việc giảm gen IL-1β và IL-8 biểu hiện trong mô hình LPS. Tuy nhiên, không có độc tính tế bào được báo cáo trong phạm vi nồng độ 0,04 - 0,60%.

Hoạt tính giảm đau

Salmalian và cộng sự (2014) nghiên cứu tác dụng cải thiện chứng đau bụng kinh của tinh dầu T. vulgaris. Cường độ đau trong thời kỳ kinh nguyệt được đo bằng thang đo tương tự trực quan (VAS) trên đường 10 cm trước và sau khi sử dụng tinh dầu T. vulgaris. Giá trị trung bình của cường độ đau đạt điểm thấp nhất (6,57–1,14) trong trường hợp nhóm sử dụng dầu so với nhóm dùng giả dược (6,13–3,45) và ibuprofen (5,3–1,48) (p<0,05). 

Ngoài ra, tinh dầu cỏ Xạ hương còn có thể làm giảm các triệu chứng lâm sàng khác như đau bụng dưới, buồn nôn, thay đổi tâm trạng và mệt mỏi sau 48 giờ sử dụng (p<0,05). Khoảng 71,4% tình nguyện viên đánh giá tinh dầu T. vulgaris là tuyệt vời trong khi ibuprofen (28,0%) và giả dược (14,3) được đánh giá thấp hơn. Ở đây, hoạt động chống lại prostaglandin và chống co thắt tử cung của T. vulgaris đã được ghi nhận.

Tinh dầu cỏ Xạ hương giúp giảm đau bụng kinh

Ngày dùng từ 2 thìa cỏ Xạ hương tươi hoặc 1 thìa khô và ngâm với 300 ml nước lọc. Ngày uống 3 lần, mỗi lần khoảng 100 ml.