Củ mài (Củ)

Tác dụng của củ mài theo y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền vị thuốc Hoài sơn có tính bình, vị ngọt, quy vào các kinh tỳ, vị, phế, thận. Nhờ các tính chất trên, hoài sơn được xem là vị thuốc có tác dụng dưỡng vị, sinh tân, bổ tỳ, bổ thận, ích phế, chỉ khát.

Hoài sơn được xem là một trong những vị thuốc bổ, trị ăn uống khó tiêu, tiêu chảy kéo dài lâu ngày không khỏi, di tinh, di niệu, phế hư ho hư, bệnh tiểu đường, bạch đới, chữa tỳ vị hư nhược.

Tính năng, chủ trị: Vị Hoài sơn được sử dụng để dưỡng vị, chỉ tả, dưỡng vị, ích phế, sáp tinh, bổ thận. Chủ trị: Nhờ các tính năng trên, hoài sơn được sử dụng để trị phế hư, ho hen suyễn, di tinh, phế hư, tiêu khát, đới hạ.

Trong y học phương đông, Hoài sơn được xem là vị thuốc bổ, có tính thu sáp, sử dụng trong viêm ruột kinh niên, đi tiểu đêm, di tinh, mồ hôi trộm, tiểu đường, ăn uống khó tiêu.

Tác dụng của củ mài theo y học hiện đại

Chất bổ

Trong thành phần Hoài sơn có chất mucin, chất này tan trong nước trong điều kiện nhiệt độ và acid loãng mucin sẽ phân giải thành protid và hydrat carbon. Các chất này có tính bổ đối với cơ thể.

Thủy phân đường

Khả năng phân hủy đường của men tìm thấy trong Hoài sơn rất cao, ở điều kiện nhiệt độ 45 - 550C, acid loãng 3 giờ có thể phân giải để tiêu hóa 5 lần trọng lượng đường.

Các nghiên cứu

Tác dụng tăng trọng, tăng đồng hóa và nội tiết hướng sinh dục:

Nghiên cứu thực nghiệm trên chuột cống trắng non có trọng lượng 45 - 60g gồm cả 2 giống đực và cái. Tiến hành cho chuột ăn Hoài sơn dưới dạng bột, liều hàng ngày 20g/kg, cho ăn trong vòng 28 ngày. Đối chứng với mẫu chuột chỉ cho ăn bột gạo.

Chỉ tiêu theo dõi bao gồm: Trọng lượng tử cung, thể trọng chuột, trọng lượng buồng trứng đối với chuột cống cái; theo dõi thể trọng chuột, trọng lượng tuyến tiền liệt, túi tính, tinh hoàn, cơ năng hậu môn ở chuột cống đực. 

Sau thời gian thử nghiệm, nghĩa là lần dùng Hoài sơn cuối cùng tiến hành cân trọng lượng chuột tươi, sau đó tiến hành giết chuột bóc tách các cơ quan theo dõi nêu trên, cân để xác định trọng lượng tươi của các bộ phận nêu trên. Sau đó, so sánh với lô đối chứng. Kết quả thí nghiệm cho thấy Hoài sơn với liều dùng 20g/kg làm tăng trọng lượng có ý nghĩa trong thống kê 5 tiêu chí khảo sát: Trọng lượng tinh hoàn, trọng lượng tuyến tiền liệt, trọng lượng túi tinh, trọng lượng cơ nâng hậu môn ở chuột cống đực; trọng lượng tử cung ở chuột cống cái. Tuy nhiên, Hoài sơn không thấy có tác động tới 3 chỉ tiêu sau đây: Thể trọng chuột cống đực, thể trọng chuột cống cái và trọng lượng buồng trứng.

Theo tài liệu và nghiên cứu nước ngoài, loài Hoài sơn (Dioscorea batalas) có vai trò tăng tác động của androgen, nhờ đó dịch chiết từ Hoài sơn làm tăng trọng lượng túi tinh và tuyến tiền liệt ở những súc vật được thí nghiệm. Loại men có trong dược liệu Hoài sơn có khả năng thủy phân lượng lớn đường ở nhiệt độ thích hợp 45 - 55oC.

Hoài sơn là một vị thuốc phổ biến, ngoài ra Hoài sơn còn được dùng để ăn chống đói trong thời gian khó khăn.

Cách dùng: Hoài sơn được dùng dưới dạng bột hoặc thuốc sắc, thường sẽ phối hợp với các vị thuốc khác.

Liều dùng: Mỗi ngày dùng 10 - 20g.