Đẳng sâm

Theo y học cổ truyền

Tính vị, quy kinh

Tính vị: Vị cam (ngọt), tính bình.

Quy kinh: Tỳ, Vị, Phế.

Công năng, chủ trị

Công năng: Bổ trung, ích khí, kiện Tỳ, bổ Phế khí.

Chủ trị: Tỳ Phế khí hư nhược gây người mệt mỏi, đoản khí, ăn uống kém ngon, háu suyễn, thoát giang, hư lao.

Vị thuốc Đẳng sâm

Theo y học hiện đại

Bảo vệ thần kinh

Theo nghiên cứu của Zhang và cộng sự (2018), các polysaccharides có trong Đẳng sâm có thể kích hoạt PP2A để ngăn chặn quá trình tăng phosphoryl hóa protein TAU - một protein liên kết vi chất được tìm thấy trong hầu hết các mô và tồn tại nhiều trong hệ thần kinh trung ương và ngoại biên, nhờ đó có thể thay đổi tình trạng mất tế bào thần kinh và làm giảm nguy cơ suy giảm nhận thức ở người bệnh sa sút trí tuệ.

Theo nghiên cứu của Hu và cộng sự (2021), các polysaccharides có trong Đẳng sâm giúp bảo vệ tế bào PC12 khỏi tổn thương do Aβ gây ra, cho thấy rằng các thành phần này của Đẳng sâm có thể là một lựa chọn điều trị sớm cho bệnh nhân sa sút trí tuệ.

Đẳng sâm có tác dụng bảo vệ thần kinh trong bệnh sa sút trí tuệ

Bảo vệ niêm mạc đường tiêu hóa và chống loét

Theo nghiên cứu của Li và cộng sự (2013), phát hiện ra rằng dịch chiết trong nước của Đẳng sâm có thể làm giảm tổn thương niêm mạc dạ dày và tổn thương bệnh lý ở chuột bị loét dạ dày do căng thẳng và tăng hàm lượng polyamines (spermidine) trong niêm mạc dạ dày. Và trong một nghiên cứu tiếp theo vào năm 2014, nhóm nghiên cứu phát hiện ra rằng tác dụng thúc đẩy di chuyển tế bào của ​​flavonoid được chiết xuất từ Đẳng sâm có liên quan đến ảnh hưởng của các con đường truyền tín hiệu điều hòa polyamine.

Theo nghiên cứu của Zhao và cộng sự (2016), tác dụng giảm nhẹ và đối kháng đáng kể của polysaccharides có trong Đẳng sâm đối với bệnh viêm loét đại tràng do TNBS gây ra trên mô hình chuột và cải thiện đáng kể tổn thương trên niêm mạc đại tràng, cơ chế tác dụng có thể thông qua việc kích hoạt con đường TLR4-NF-κB để điều chỉnh sự tiết ra các yếu tố gây viêm tế bào (IL-6, TNF-α và IL-10) và các chất trung gian gây viêm (NO), đồng thời cũng liên quan đến tác dụng chống oxy hóa và chống viêm.

Điều hòa miễn dịch

Theo nghiên cứu của Tianhui và cộng sự (2019), dịch chiết của Đẳng sâm có thể điều chỉnh những con chuột bị ức chế miễn dịch bằng cách thúc đẩy sự phát triển của các cơ quan miễn dịch, tăng sinh tế bào miễn dịch và tăng mức độ của các yếu tố miễn dịch.

Nghiên cứu của Xu (2018) cho rằng polysaccharides có trong Đẳng sâm đã tăng cường sự tăng sinh của tế bào lympho lách chuột và khả năng tiết IL-2 và IL-4 của chúng, đồng thời tăng cường sự tăng sinh và thực bào của đại thực bào chuột cũng như khả năng tiết ra TNF-α và IL-6 trong ống nghiệm của chúng. 

Trong các thí nghiệm trên động vật in vivo, polysaccharides này có thể làm tăng chỉ số lá lách và chỉ số tuyến ức của chuột bị suy giảm miễn dịch, đồng thời tăng mức độ IgG, IgM, IgA, C3 và C4. Cơ chế phân tử của nó có thể liên quan đến việc ức chế sự biểu hiện của protein Bax và NF-κBp-p65 trong các cơ quan miễn dịch và thúc đẩy sự biểu hiện của protein Bcl-2 trong các cơ quan miễn dịch.

Chống khối u

Nghiên cứu của Li (2012) và Fang (2015) báo cáo rằng các saponin của Đẳng sâm có thể ức chế sự tăng sinh của tế bào ung thư biểu mô tế bào gan ở người HepG-2 và SMMC-7721.

Nghiên cứu của Bai và cộng sự (2018) cho biết các polysaccharides hòa tan trong nước của Đẳng sâm gây ra quá trình chết tế bào (apoptosis) trong tế bào HepG2 bằng cách điều chỉnh tăng tỷ lệ Bax/Bcl-2 và kích hoạt caspase-3. Ngoài ra, nó còn gây độc tế bào đối với tế bào Hela ung thư cổ tử cung và tế bào MKN45 ung thư dạ dày.

Cải thiện chức năng tạo máu và bảo vệ tim mạch

Nghiên cứu của Tsai (2013) dịch chiết Đẳng sâm làm giảm tổn thương con đường thụ thể yếu tố tăng trưởng II giống insulin trong tế bào cơ tim và làm giảm quá trình chết theo chương trình của tế bào cơ tim.

Theo Li và cộng sự (2017) các polysaccharides của Đẳng sâm có thể làm chậm quá trình lão hóa tế bào gốc tạo máu do tia X gây ra và cơ chế hoạt động của nó có thể liên quan đến con đường truyền tín hiệu p53-p21, con đường apoptosis Bax và Bcl-2.

Đẳng sâm có tác dụng bảo vệ tim mạch

Tác dụng kháng khuẩn và kháng virus

Theo Bai (2015), chiết xuất ethanol của Đẳng sâm có tác dụng kháng khuẩn nhất định, trong khi dịch chiết thô polysaccharides của nó không có tác dụng kháng khuẩn rõ ràng và chỉ có một số hoạt tính kháng khuẩn chống lại Salmonella.

Ngoài ra, Duan (2012) còn phát hiện ra rằng chiết xuất ethanol của Đẳng sâm ức chế được Bacillus catharticus, Staphylococcus cholermidis, Streptococcus hemolyticus type A và B, Bacillus subtilis, Bacillus anthracis, Escherichia coli, Staphylococcus aureus và Klebsiella pneumoniae và Salmonella typhi.

Theo Ming (2017) và Xuan (2019), các polysaccharides trong Đẳng sâm có hoạt tính kháng virus viêm gan vịt DHAV và virus gây tiêu chảy ở bò BVDV.

Chống oxy hóa

Wu (2021) phát hiện ra rằng dịch chiết trong nước của Đẳng sâm có thể làm chậm quá trình lão hóa bằng chất chống oxy hóa nhưng không phải nhờ hoạt động của các enzyme chống oxy hóa SOD và CAT mà là tác dụng chống oxy hóa của lobetyolin, L-tryptophan và syringin có thể hoạt động thông qua tổng số enzyme chống oxy hóa và con đường Keap1-Nrf2.

Ngày dùng từ 9g đến 30g, thường phối hợp với các vị thuốc khác. Có thể dùng ở dạng thuốc sắc, hoàn hoặc thuốc bột.

Bột Đẳng sâm