Hoàn ngọc

Tính kháng khuẩn, kháng nấm:

Khi nghiên cứu cao đặc chiết bằng methanol từ hoàn ngọc trên vi khuẩn và vi nấm đã cho ra kết quả:

• Nồng độ tối thiểu ức chế (MIC) ở Escherichia coli của mẫu hoàn ngọc ở vườn thực vật Trường Đại học Dược Hà Nội là 200mcg/ml, mẫu ở vườn quốc gia Cúc Phương là 400mcg/ml; Chưa thấy tác dụng trên vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa.

• Đối với nấm, cao không có tác dụng trên Aspergillus niger ở nồng độ 400mcg/ml, có tác dụng trên các nấm: Fusarium oxysporum, Rhizoctonia solani, Saccharomyces cerevisiae và Candida albicans với MIC là 200mcg/ml. Nếu có phân đoạn chiết tác dụng sẽ mạnh hơn cao chiết thô khoảng 4 đến 5 lần.

Hoạt tính thuỷ phân Protein (Proteinase):

Theo kinh nghiệm dân gian, lá cây hoàn ngọc giã ra, đắp lên vết thương có thể làm tiêu mủ và làm tan mụn lồi.

Lá hoàn ngọc nghiền mịn (có mercaptoethanol) đem chiết bằng dung dịch đệm phosphat với nồng độ ở 0,05 đến 0,1 M ở pH 7,6 với tỷ lệ 1 : 20. Khuấy nhẹ với máy khuấy từ trong khoảng 30 phút, sau đó ly tâm 12000 vòng/phút trong 10 phút ở 4°C. Gạn lấy dịch trong đem định lượng hoạt tính proteinase cho ra kết quả:

• Dịch chiết của lá có khả năng thuỷ phân protein khá, mạnh nhất ở pH 7,5 và 70°C.

• Enzym sẽ bền khi phơi khô lá hoàn ngọc ở 60°C, hoạt tính còn khoảng 30%. Dịch chiết proteinase từ lá nếu để 1 tháng ở nhiệt độ 4°C thì hoạt tính giảm ít.

• Khi tinh chế proteinase sẽ làm tăng hoạt tính gấp 5 lần, đạt mức 1,912lU/mg proteinase.

Tác dụng ức chế MAO (Monoaminoxydase):

Lá cây hoàn ngọc đem chiết bằng methanol rồi cô đặc, ở nồng độ 6mg/ml ức chế được 69,9% MAO. Nguồn MAO được lấy từ mitochondri của gan chuột cống và cơ chất sử dụng là kynuramin.

Tác dụng bảo vệ gan:

Chế phẩm dùng là cao toàn phần lá xuân hoa đã loại hết chlorophyll. Dùng 2 nhóm chuột nhắt trắng, một nhóm cho uống cao liên tục trong 3 ngày, mỗi ngày 250mg/kg, một nhóm chứng. Gây tổn thương gan ở 2 nhóm chuột bằng tiêm tetrachloride carbon (CCI4) vào ngày thứ ba sau khi cho uống thuốc được 1 giờ. Việc gây tổn thương ở gan sẽ làm tăng quá trình peroxy hóa lipid màng tế bào gan, tăng hàm lượng malonyl dialdehyd (MDA) trong gan. Ngày thứ tư lấy máu để xét nghiệm enzym gan và lấy gan để định lượng (MDA).

Kết quả ở nhóm chứng gây tổn thương gan bằng CCI4 với liều 0,5ml/kg, hàm lượng MDA tăng 95,8%; còn ở nhóm chuột dùng cao và CCI4 hàm lượng MDA chỉ tăng 5,9% so với lô chứng. Khi gây tổn thương gan bằng CCI4 với liều 1ml/kg hàm lượng MDA tăng 180,6%; còn lô dùng thuốc và CCI4 chỉ tăng 112,9%.

Các enzym gan ASAT và ALAT ở nhóm chứng dùng CCI4 liều 0,5ml/kg tăng gấp 2 lần, còn nhóm dùng thuốc và CCI4 hoạt tính enzyme gần như không thay đổi gì nhiều.

Theo NAPRALERT (cơ sở dữ liệu về cây thuốc trên thế giới, thuộc trường Đại học Illinois ở Chicago, u.s .A), tính đến 5/4/2007 thế giới vẫn chưa có tài liệu công bố tác dụng dược lý cây thuốc hoàn ngọc lá hoa (Pseuderanthemum bracteatum).

Lá hoàn ngọc có thể dùng chữa: Đau bụng do nhiễm khuẩn đường tiêu hoá, tiêu chảy, dùng trên vết thương, tiêu mủ, mụn lồi.

Cây hoàn ngọc lá hoa: Còn dùng trong phạm vi nhân dân.

Tại Thái Bình, bộ phận trên mặt đất của cây hoàn ngọc lá hoa được dùng để chữa viêm.

đại tràng cấp và mạn tính, đau bụng do co thắt, đầy hơi, chướng bụng, sôi bụng, trĩ xuất huyết, đi ngoài ra máu, chảy máu cam, chảy máu do chấn thương phần mềm.

Tại Hoà Bình, hoàn ngọc lá hoa được sử dụng chữa cao huyết áp.

Tại Thái Nguyên, hoàn ngọc lá hoa được sử dụng để chữa viêm loét dạ dày – tá tràng có chảy máu khá hiệu quả. Ngoài ra, phần lá non còn có thể ăn với nem chạo và gỏi để tăng vị chua chát, giảm đầy bụng.

Dùng trong: Lá và thân đem phơi khô, sắc với nước. Uống với liều từ 10 đến 12g/ ngày mỗi ngày đối với người lớn.

Dùng ngoài: Lá tươi đem giã nát, đắp lên vết thương rồi băng lại. Liều từ 10g đến 30g.