Lipid

Lipid có vai trò đảm nhiệm việc xây dựng cấu trúc của cơ thể. Nó hỗ trợ sự phát triển của trí não, xương, thị giác, hệ miễn dịch, cấu tạo màng tế bào... Trong cơ thể người trưởng thành, chất béo chiếm 24% trong tổng trọng lượng của cơ thể.

Lipid là một nguồn năng lượng không thể thiếu, nó có vai trò cung cấp năng lượng cho cơ thể, cấu tạo của lipid chiếm tới 60% tế bào não, đặc biệt là nhóm acid béo không no chuỗi dài là Omega-3 và Omega-6.

Lipid giúp làm tăng sự nhạy bén cho hoạt động trí não, đồng thời nó giúp bảo vệ não chống lại sự suy giảm trí nhớ do nguyên nhân tuổi tác. Phospholipid là chất béo cấu tạo bao myelin bọc dây thần kinh. Ngoài ra, lipid còn là một chất tham gia cấu tạo màng tế bào.

Chất béo đảm nhiệm vai trò quan trọng trong việc xây dựng cấu trúc của cơ thể

Lipid có vai trò quan trọng với cơ thể người chính là khả năng cấu thành các tổ chức, màng tế bào vốn là một lớp mỡ do lipid, cholesterol và glucolipid... hợp thành. Lipid và glucolipid có trong các mô thần kinh và tủy não.

Lipid có vai trò ngăn ngừa sự mất nhiệt dưới da. Nó giúp giữ nhiệt hiệu quả và đồng thời làm cho lượng nhiệt ở bên ngoài đã được hấp thu không thể truyền dẫn vào bên trong cơ thể.

Trong cơ thể người với tổng hàm lượng khoảng 10% nhưng lipid không được phân bổ đều. Chúng chủ yếu tập trung ở các tổ chức dưới da để tạo thành lượng mỡ dự trữ để cơ thể có thể sử dụng khi cần thiết. Lipid còn bao quanh phủ tạng giống như một tổ chức bảo vệ. Nó giúp ngăn ngừa các va chạm và giúp chúng ở vị trí đúng đắn, bảo vệ cơ thể tránh khỏi các tác động bất lợi của môi trường thời tiết.

Các loại Vitamin A, D, E, K trong cơ thể sẽ không tan trong nước mà tan trong chất béo hoặc dung môi hoà tan chất béo. Vai trò của lipid với cơ thể người lúc này chính là môi trường dung môi để thúc đẩy sự hấp thu các vitamin tan trong chất béo.

Lipid với cơ thể còn giúp làm tăng cảm giác no bụng khi chúng ta sử dụng thực phẩm có hàm lượng lipid cao. Lipid giúp nâng cao giá trị cảm quan của thư ăn (thức ăn có nhiều chất béo sẽ có mùi thơm và ngon hơn).

Cần lưu ý: Dầu ăn sẽ bị oxy hóa khi gia nhiệt ở nhiệt độ cao, tạo thành các gốc oxy hóa tự do gây mùi, gây độc cho cơ thể. Tuyệt đối không được sử dụng dầu đã chiên đi chiên lại nhiều lần vì rất có hại cho sức khỏe.

Nên cân đối các loại thực phẩm giàu lipid như các loại hạt, mỡ cá, trứng, pho mát, bơ, hạt chia, dầu oliu, dầu dừa... Đây là những thực phẩm giàu lipid và có lợi cho sức khỏe.

Một phần của chế độ ăn uống lành mạnh cũng có chất béo. Chúng ta hãy chọn thực phẩm có chất béo tốt. Cần cân bằng lượng calo bạn ăn từ tất cả các loại thực phẩm với lượng calo hằng ngày bạn đốt cháy. Việc ăn nhiều rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt; bao gồm các sản phẩm sữa ít béo, thịt gia cầm, cá, các loại đậu, dầu thực vật. Hạn chế ăn nhiều natri, đồ ngọt, đồ uống có đường và thịt đỏ.

Người trưởng thành nên giảm lượng chất béo chuyển hóa và hạn chế tiêu thụ chất béo bão hòa xuống còn 5 đến 6% tổng lượng calo. Điều này có lợi từ việc giảm cholesterol LDL.

Dưới đây là một số cách để đạt được điều đó:

• Nên ăn nhiều trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt, các sản phẩm từ sữa ít béo, thịt gia cầm, cá và các loại hạt. Đồng thời hạn chế thịt đỏ và các loại thực phẩm, đồ uống có đường.
• Các loại dầu thực vật tự nhiên ưu tiên sử dụng vì nó không bị hydro hóa như dầu canola, cây rum, hướng dương hoặc dầu ô liu.
• Thực phẩm đã qua chế biến nên chọn loại được làm bằng dầu chứa hydro hóa hơn là dầu thực vật hydro hóa hoặc hydro hóa một phần hoặc chất béo bão hòa.
• Chọn và sử dụng bơ thực vật mềm thay thế cho bơ và chọn bơ thực vật mềm (dạng lỏng hoặc dạng bồn) thay vì dạng cứng hơn.
• Hạn chế ăn bánh rán, bánh quy, bánh quy giòn, bánh nướng xốp, bánh nướng và bánh ngọt là những ví dụ về thực phẩm có thể chứa chất béo chuyển hóa. 
• Đồ nướng, chiên thương mại được làm bằng dầu thực vật rút ngắn hoặc hydro hóa một phần hạn chế sử dụng. Thực phẩm này rất giàu chất béo mà chất béo đó cũng có khả năng là chất béo chuyển hóa.
• Chất béo không bão hòa đa có thể giúp giảm mức cholesterol xấu làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ. Loại dầu giàu chất béo không bão hòa đa đóng góp vitamin E vào chế độ ăn uống, đây là một loại vitamin chống oxy hóa.
• Chất béo không bão hòa đa cũng cung cấp chất béo thiết yếu mà cơ thể bạn cần nhưng không thể tự sản xuất - chẳng hạn như axit béo omega-6 và omega-3. Bạn phải nhận được chất béo cần thiết thông qua thực phẩm, axit béo omega-6 và omega-3 rất quan trọng đối với nhiều chức năng trong cơ thể.

Chất béo là một loại thức ăn quan trọng của con người, là nguyên liệu để tổng hợp nhiều chất cần thiết cho cơ thể.

Đối với mỹ phẩm: Chất béo rất quan trọng vì nó giúp cơ thể hòa tan nhiều vitamin và dưỡng chất. 4 loại vitamin A, D, E và K chất béo có thể hòa tan, nó giúp cho xương chắc khỏe, da sáng đẹp hồng hào đồng thời gia tăng sức đề kháng cho làn da chống lại bức xạ từ ánh nắng mặt trời. Để kích thích sản sinh collagen, ngừa lão hóa da sớm là nhờ chất béo. Khi giảm cân, bạn nên chú ý nếu loại bỏ hoàn toàn chất béo ra khỏi bữa ăn hằng ngày thì tốc độ lão hóa da càng nhanh và rối loạn quá trình trao đổi chất trong cơ thể. Chất béo có tác dụng giữ cho da ẩm từ sâu bên trong.

Đối với ngành công nghiệp: Chất béo có rất nhiều công dụng. Nó có thể được dùng trong sản xuất xà phòng, glixerol, chế biến thực phẩm. Trong sản xuất đồ hộp, mì sợi thì không thê thiếu chất béo. Ngoài ra, để sản xuất nhiên liệu cho động cơ diesel, người ta cũng dùng chất béo.

Đối với thực phẩm: 3 loại lipid chính là triglycerid, phosphorlipid và cholesterol quan trọng với cơ thể. Trong đó triglyceride chiếm 95% tổng lượng lipid từ thức ăn đưa vào cơ thể. Lipid trong thực phẩm có ở thực phẩm động vật và thực vật. Lipid từ thực vật như là dầu tinh luyện, shortening, bơ thực vật (margarin), đậu lạc, đậu nành, vừng… Lipid từ thực phẩm động vật như: thịt, cá, trứng, thuỷ sản…

Trong sinh học và hóa sinh: Lipid là một phân tử sinh học hòa tan trong dung môi không phân cực, các dung môi không phân cực thường là hydrocarbon được sử dụng để hòa tan các phân tử lipid hydrocarbon tự nhiên khác không hòa tan trong nước. Nó bao gồm axit béo, sáp, sterol, vitamin tan trong chất béo (như vitamin A, D, vitamin E và K), monoglyceride, diglyceride, triglyceride và phospholipids. Chức năng của lipid bao gồm lưu trữ năng lượng, tạo tín hiệu và hoạt động như các thành phần cấu trúc của màng tế bào, lipid có ứng dụng trong ngành công nghiệp mỹ phẩm và thực phẩm cũng như trong công nghệ nano.